Cijfers zorgverzekering

In dit overzicht vind je de belangrijkste cijfers rondom de zorgverzekering in Nederland.

Voor persvragen of toelichting over de gegevens en cijfers kun je contact met ons opnemen.

Zorgverzekeraars

Er zijn in Nederland 10 concerns die zorgverzekeringen aanbieden. Deze zijn verdeeld in 4 grote en 6 kleinere concerns.

Concerns en marktaandelen

De vier grootste concerns (Achmea, VGZ, CZ en Menzis) hebben in 2026 samen een marktaandeel van 84,7%. Sinds de invoering van het huidige zorgstelsel in 2006 is dat gedaald van circa 91%.

Verzekeraars en labels

Ieder verzekeringsconcern heeft één of meer verzekeraars en labels onder zich. Hieronder zie je precies wie bij wie hoort, naar de stand van augustus 2026.

Deze infographic gebruiken? Dat mag met een bronverwijzing naar deze pagina.

Basisverzekering

De basisverzekering is verplicht voor de meeste mensen die in Nederland wonen of werken. De dekkingen van de basisverzekering staan beschreven in het basispakket.

Tussen basisverzekeringen kan onderling verschil zitten, met name in de keuze uit ziekenhuizen en zorgaanbieders voor planbare medische en geestelijke zorg.

Aantal polissen en verzekeraars

Er zijn in 2026 precies 58 basisverzekeringen in Nederland af te sluiten: 36 naturapolissen en 22 combinatiepolissen. Deze worden aangeboden door circa 20 verzekeraars en hun onderliggende labels.

Type polis

Het aantal verzekerden met een naturapolis neemt de laatste jaren toe, terwijl het aantal verzekerden met een restitutiepolis juist sterk afnam.

Dit heeft te maken met drie kernfactoren:

1. Het aanbod van restitutiepolissen bij verzekeraars neemt sterk af.
2. Restitutieverzekeringen gaan over in een combinatieverzekering.
3. Restitutiepolissen worden steeds duurder in verhouding tot naturaverzekeringen.

Sinds 2025 heeft vrijwel niemand in Nederland nog een restitutiepolis: afgerond 0,0%, omdat de polis uit het aanbod is verdwenen.

Restitutiepolis

Een overzicht van het aantal afsluitbare restitutiepolissen in de afgelopen jaren toont een dalende trend.

Waar er in 2019 nog 21 restitutiepolissen beschikbaar waren, is dit aantal jaarlijks afgenomen tot 0 in 2025. Sinds 2025 worden er geen restitutiepolissen meer aangeboden.

Collectieven

Een groot deel van de Nederlanders heeft een collectieve zorgverzekering, bijvoorbeeld via de werkgever, een patiëntenorganisatie of sportvereniging.

Het aantal collectief verzekerden nam jarenlang af. In 2026 is het aandeel voor het eerst sinds jaren licht gestegen: van 54,6% naar 54,9%.

De eerdere daling heeft een duidelijke oorzaak. Sinds 1 januari 2023 mogen zorgverzekeraars geen korting meer geven op de basisverzekering via een collectiviteit.

Korting op de aanvullende verzekering mag nog wel, maar daarmee verdween de belangrijkste reden om je collectief te verzekeren. Het is ook de verklaring voor de tabel verderop, waarin een collectieve polis sinds 2020 juist duurder uitvalt dan een individuele.

Zorgpremie

Verzekerden van 18 jaar en ouder betalen premie voor hun basisverzekering. Die kost in 2026 gemiddeld € 159,30 per maand.

Het verschil tussen de goedkoopste en de duurste basisverzekering bedraagt € 433.

Gemiddelde nominale premie

De overheid stelt ieder jaar de nominale premie vast.

Deze is opgebouwd uit 2 soorten premies, namelijk:

• De rekenpremie
• De opslagpremie

De rekenpremie wordt ieder jaar vastgesteld door het ministerie. De opslagpremie hangt af van de verzekeraar en bestaat uit de bedrijfskosten, de inzet van reserves en de resultaten van de zorgactiviteiten.

Voor 2026 is de nominale premie € 1.884 per jaar, ofwel € 157 per maand.

Gemiddelde premie per polis

In 2026 kost een zorgverzekering gemiddeld € 159,30 per maand, € 0,58 meer dan in 2025.

Toen restitutiepolissen nog werden aangeboden, waren ze gemiddeld duurder dan naturapolissen. Dat kwam door de vergoeding bij niet-gecontracteerde zorgaanbieders. Ook met een naturapolis kun je daar terecht, maar dan krijg je een deel van de rekening niet vergoed; bij een restitutiepolis werd de rekening wel volledig vergoed.

Premie collectief vs. individueel

Premie voor een gemiddelde individuele en collectieve polis.

Solvabiliteit zorgverzekeraars

De solvabiliteit zegt wat over de financiële middelen die zorgverzekeraars ter beschikking hebben. Deze reserves zijn noodzakelijk, zodat verzekeraars ook in lastige tijden direct aan betalingsverplichtingen kunnen voldoen.

Voor verzekeraars geldt een minimale solvabiliteitseis van 100%, en alle verzekeraars zitten daar een stuk boven. Een score van 139% betekent dat een concern 1,39 keer de wettelijk vereiste buffer aanhoudt. Die extra middelen worden vooral gebruikt om grote premieschommelingen op te vangen.

Hieronder het percentage van de minimale solvabiliteitseis per zorgverzekeringsconcern:

Eigen risico

Naast de zorgpremie geldt er voor de meeste zorgvormen een wettelijk verplicht eigen risico.

Hoogte eigen risico

Het verplicht eigen risico bedraagt in 2026 € 385 per kalenderjaar.

Sinds de invoering van het zorgstelsel in 2006 is het eigen risico een aantal keer fors gestegen. De grootste toename vond plaats tussen 2012 en 2013. Verzekerden betaalden toen in één klap € 130 op jaarbasis meer. Sinds 2016 is het bedrag gelijk gebleven.

Vrijwillig eigen risico

Een deel van de verzekerden kiest voor een vrijwillig eigen risico, waarbij er een korting wordt ontvangen op de maandelijkse zorgpremie voor de basisverzekering. Na jaren van groei neemt dit aandeel sinds 2023 licht af.

Aanvullende verzekering

Een aanvullende zorgverzekering dekt zorgvormen die niet of niet volledig worden vergoed vanuit de basisverzekering, zoals:

• Tandheelkundige zorg
• Fysiotherapie
• Alternatieve geneeswijzen
• Brillen en lenzen

Aantal verzekerden met aanvullende verzekering

Het aantal mensen in Nederland met een aanvullende zorgverzekering daalde jarenlang.

In 2006 had 93% van de verzekerden nog een extra verzekering naast de basisverzekering. In 2026 is dat 80,6%, gelijk aan 2025.

Zorgtoeslag

De zorgtoeslag is een financiële tegemoetkoming voor de premie en het eigen risico dat zorgverzekerden betalen. De zorgtoeslag wordt overgemaakt door de Belastingdienst.

Grensinkomens

Alleen mensen met een relatief laag inkomen komen in aanmerking voor zorgtoeslag. Er zijn twee grensinkomens: één voor alleenstaanden en één voor fiscale partners.

Naast het inkomen telt het vermogen mee. Op 1 januari 2026 mag dat niet hoger zijn dan € 146.011 voor alleenstaanden en € 184.633 voor toeslagpartners samen. Wie op die peildatum boven de grens zit, krijgt het hele jaar geen zorgtoeslag, hoe laag het inkomen ook is.

Maximale zorgtoeslag

De maximale zorgtoeslag in 2026 bedraagt € 129 per maand voor alleenstaanden en € 246 per maand voor fiscale partners (gezinnen). Wat je zelf krijgt hangt af van je inkomen; de Belastingdienst heeft daar een proefberekening voor.

Verzekerden

Er zijn circa 17,8 miljoen zorgverzekerden in Nederland (2026). Bijna 85% zit bij één van de vier grootste concerns: Achmea, VGZ, CZ en Menzis.

Aantal onverzekerden

Een kleine groep Nederlanders heeft geen zorgverzekering, terwijl zij hier wel wonen of werken en dus verplicht een verzekering moeten afsluiten. Deze groep wordt aangemerkt als onverzekerde bij het CAK.

Hoeveel Nederlanders hebben geen zorgverzekering?

Een overzicht van het aantal geregistreerde onverzekerden:

Aantal verzekerden met betalingsachterstand

Er zijn ook mensen die ten minste zes maanden lang geen zorgpremie betalen. Hun zorgverzekering wordt niet stopgezet, maar in plaats daarvan worden zij aangemeld bij het CAK.

Het aantal verzekerden met een betalingsachterstand nam jarenlang sterk af, maar loopt sinds 2023 weer op. Op 1 juli 2026 stonden er 201.114 mensen bij het CAK geregistreerd, een voorlopig cijfer.

Aantal overstappers zorgverzekering

Ieder jaar krijgen Nederlanders met een zorgverzekering de mogelijkheid om te wisselen van zorgverzekeraar. Daar wordt veelvuldig gebruik van gemaakt.

Een overzicht van het overstappercentage per jaar.

Er is officieel geen sprake van een overstap als de verzekerde switcht tussen de labels van dezelfde zorgverzekeraar, bijvoorbeeld van Zilveren Kruis naar Interpolis. De verzekerde zal dit overigens zelf wel als een overstap ervaren.

Een label is een merknaam waaronder een bepaalde modelovereenkomst wordt aangeboden.

Zorgkosten

We geven ruim € 108 miljard uit aan geneeskundige en langdurige zorg in Nederland (voorlopig cijfer 2022). In 2021 was dat een vergelijkbaar bedrag en 11,1% van ons bbp.

Totale zorguitgaven

Ontwikkeling van de zorgkosten (geneeskundige en langdurige zorg) in de afgelopen 15 jaar.

Verdeling zorgkosten

Het grootste deel van onze zorguitgaven gaat op aan curatieve zorg. Dat is zorg die erop is gericht om ziekten en kwalen te genezen. Het gaat hierbij om acute én chronische aandoeningen. Vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) wordt de curatieve zorg gefinancierd.

Bronnen

Voor het verzamelen van gegevens is gebruik gemaakt van onderstaande bronnen:

• Vektis, Zorgthermometer Verzekerden in Beeld: jaargang 2016 t/m 2026
• Nederlandse Zorgautoriteit (NZa): monitor zorgverzekeringen 2016 t/m 2025
• Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
• Het CAK
• Rijksoverheid.nl
• Belastingdienst, Dienst Toeslagen
• De Staat van Volksgezondheid en Zorg

Laatste update

Dit dossier is voor het laatst bijgewerkt op 27 augustus 2026. In die ronde zijn het aantal basispolissen, de polistypes, het aandeel collectief verzekerden, de betaalde premies (individueel en collectief), het vrijwillig eigen risico en het aandeel aanvullend verzekerden geactualiseerd met cijfers voor 2026. Bij elke tabel staat het jaar waarop de cijfers slaan.