Cijfers zorgverzekering

In dit overzicht vind je de belangrijkste cijfers rondom de zorgverzekering in Nederland, bijvoorbeeld over de marktaandelen van verzekeraars, de zorgpremie, het eigen risico, de zorgtoeslag en het aantal mensen dat switcht van zorgverzekering.

Voor vragen of toelichting betreffende gegevens en cijfers kun je contact met ons opnemen.

Zorgverzekeraars

Er zijn in Nederland 11 verzekeringsconcerns die zorgverzekeringen aanbieden. Deze zijn verdeeld in vier grote verzekeraars en 7 kleinere partijen.

Concerns en marktaandelen

De vier grootste zorgverzekeringconcerns (Achmea, VGZ, CZ en Menzis) hebben een gezamenlijk marktaandeel van 85 procent. Hun marktaandeel is sinds de invoering van het huidige zorgstelsel in 2006 echter geslonken van 91 procent naar circa 85 procent.

ConcernAantal verzekerden (in miljoenen)Marktaandeel
Achmea4,928,1%
VGZ3,922,4%
CZ3,721,6%
Menzis2,212,8%
DSW0,74,2%
Zorg en Zekerheid0,52,8%
ONVZ0,42,4%
A.s.r.0,42,4%
IptiQ0,21,2%
Eno0,21,0%
EUCARE0,21,0%

Verzekeraars en labels

Ieder verzekeringsconcern heeft één of meer verzekeraars en labels onder zich. Hieronder zie je precies wie bij wie hoort.

Infographic overzicht alle zorgverzekeraars

Basisverzekering

De basisverzekering is verplicht voor de meeste mensen die in Nederland wonen of werken. De dekkingen van de basisverzekering staan beschreven in het basispakket.

Tussen basisverzekeringen kan onderling verschil zitten, met name in de keuze uit ziekenhuizen en zorgaanbieders voor planbare medische en geestelijke zorg.

Aantal polissen en verzekeraars

Er zijn in 2020 precies 55 basisverzekeringen in Nederland af te sluiten. Deze worden aangeboden door 21 verzekeraars en hun onderliggende labels.

JaarAantal basispolissenAantal verzekeraars
20105228
20115627
20125926
20136726
20147026
20157125
20166125
20175824
20185524
20195924
20205521

Soort polis

Het aantal verzekerden met een naturapolis neemt de laatste jaren toe, terwijl het aantal verzekerden met een restitutiepolis juist is afgenomen.

20162017201820192020
Naturapolis74,0%75,3%75,7%75,7%76,1%
Restitutiepolis22,0%19,3%19,2%18,9%18,3%
Combinatiepolis4,0%5,4%5,1%5,5%5,5%

Er is hier geen onderzochte verklaring voor. Maar volgens Zorgwijzer heeft het te maken met twee kernfactoren:

  1. Het aanbod van restitutieverzekeringen neemt de laatste jaren af
  2. Restitutiepolissen worden steeds duurder in verhouding met naturaverzekeringen (zie hier)

Collectieven

Een groot deel van de Nederlanders heeft een collectieve zorgverzekering, bijvoorbeeld via de werkgever, een patiëntenorganisatie of sportvereniging.

2014201520162017201820192020
70,5%68,9%67,5%67,4%66,6%65,3%63,5%

Zorgpremie

Iedereen in Nederland betaalt zorgpremie voor zijn/haar basisverzekering.

Gemiddelde premie basisverzekering

De gemiddelde premie die verzekerden betalen stijgt sinds 2014 ieder jaar. In 2016 lag de gemiddelde premie voor de basisverzekering 361 euro lager dan in 2020.

Gemiddelde premie per polis

Restitutiepolissen zijn over het algemeen een stuk duurder dan naturapolissen. Dit heeft te maken met de vrije zorgkeuze die er bij een restitutiepolis wel is en bij een naturapolis niet.

20162017201820192020
Naturapolis€ 1.230€ 1.295€ 1.315€ 1.386€ 1.395
Restitutiepolis€ 1.287€ 1.393€ 1.428€ 1.531€ 1.547
Verschil€ 57€ 98€ 113€ 145€ 152

Premie collectief vs. individueel

Individueel afgesloten zorgverzekeringen zijn in 2020 voor het eerst goedkoper dan collectieve basisverzekeringen..

IndividueelCollectiefVerschil
2010€ 1.127€ 1.055€ 72
2011€ 1.226€ 1.168€ 57
2012€ 1.241€ 1.195€ 46
2013€ 1.230€ 1.188€ 42
2014€ 1.111€ 1.060€ 51
2015€ 1.164€ 1.120€ 44
2016€ 1.206€ 1.165€ 41
2017€ 1.289€ 1.251€ 38
2018€ 1.299€ 1.276€ 23
2019€ 1.366€ 1.354€ 12
2020€ 1.373€ 1.396- € 22

Eigen risico

Naast de zorgpremie geldt er voor de meeste zorgvormen een wettelijk verplicht eigen risico.

Hoogte eigen risico

Sinds de invoering van het zorgstelsel in 2006 is het eigen risico een aantal keer fors gestegen. De grootste toename vond plaats tussen 2012 en 2013. Verzekerden betaalde toen in één klap 130 euro op jaarbasis meer.

Vrijwillig eigen risico

Steeds meer verzekerden kiezen voor een vrijwillig eigen risico, waarbij er een korting wordt ontvangen op de maandelijkse zorgpremie voor de basisverzekering.

2011201220132014201520162017201820192020
5,9%7,0%9,7%10,7%11,7%12,0%12,2%12,6%13,1%13,3%

Aanvullende verzekering

Een aanvullende zorgverzekering dekt zorgvormen die niet of niet volledig worden vergoed vanuit de basisverzekering, zoals:

  • Tandheelkundige zorg
  • Fysiotherapie
  • Alternatieve geneeswijzen
  • Brillen en lenzen

Aantal verzekerden met aanvullende verzekering

Het aantal mensen in Nederland met een aanvullende zorgverzekering daalt. In 2006 had 93 procent van de verzekerden nog een extra verzekering boven zijn/haar basisverzekering. Nu is dat nog maar 83 procent.

20102011201220132014201520162017201820192020
89,0%89,2%88,0%85,7%84,5%84,1%84,3%84,1%83,6%83,7%83,2%

Zorgtoeslag

De zorgtoeslag is een financiële tegemoetkoming voor de premie en het eigen risico dat zorgverzekerden betalen. De zorgtoeslag wordt overgemaakt door de Belastingdienst.

Grensinkomens

Alleen mensen met een relatief laag inkomen komen er voor in aanmerking voor zorgtoeslag. Er zijn twee grensinkomens, namelijk die voor alleenstaanden en voor fiscale partners:

  • Alleenstaanden: 29.562 euro (2019) en 30.481 euro (2020)
  • Toeslagpartners: 37.885 euro (2019) en 38.945 euro (2020)

Maximale zorgtoeslag

De maximale zorgtoeslag in 2020 bedraagt 104 euro per maand voor alleenstaanden en 199 euro per maand voor fiscale partners (gezinnen).

201520162017201820192020
Alleenstaanden€ 78€ 83€ 88€ 94€ 99€ 104
Gezinnen€ 148€ 158€ 170€ 176€ 192€ 199

Verzekerden

Er zijn 17,2 miljoen zorgverzekerden in Nederland (2019).

Aantal onverzekerden

Een kleine groep mensen in Nederland hebben geen Nederlandse zorgverzekering, terwijl zij hier wel wonen of werken. Deze groep wordt aangemerkt als onverzekerde.

201120122013201420152016201720182019
57.96531.68128.74029.45424.26922.96017.42424.20524.870

Aantal wanbetalers

Er zijn ook mensen die ten minste zes maanden lang geen zorgpremie betalen. Hun zorgverzekering wordt niet stopgezet, maar in plaats daarvan worden zij aangemeld als wanbetaler bij het CAK. Het aantal wanbetalers is de afgelopen jaren sterk afgenomen.

201120122013201420152016201720182019
303.528297.954314.138325.810312.037277.023249.044223.714202.702

Aantal overstappers zorgverzekering

Ieder jaar krijgen Nederlanders met een zorgverzekering de mogelijkheid om te wisselen van zorgverzekeraar. Daar wordt veelvuldig gebruik van gemaakt.

Ieder jaar stappen circa een miljoen mensen over van zorgverzekering.

2013201420152016201720182019
8,40%6,90%7,30%6,90%6,90%6,70%7,30%

Er is geen sprake van een overstap als de verzekerde switcht tussen de labels van dezelfde zorgverzekeraar. Een label is een merknaam waaronder een bepaalde modelovereenkomst wordt aangeboden. De verzekerde zal dit overigens zelf wel als een overstap ervaren.

Zorgkosten

We geven ruim 106 miljard euro uit aan zorg en welzijn in Nederland (2019). Dat is zo'n 6.120 euro per inwoner en 13,1 procent van ons bruto binnenlands product (bbp).

Totale kosten zorg en welzijn

Ontwikkeling van de zorgkosten in de afgelopen 15 jaar.

JaarUitgaven zorg (in miljoenen)% bbp
200565.42411,9%
200668.49511,7%
200772.71311,7%
200877.70512,0%
200982.29813,2%
201085.79013,4%
201188.12513,6%
201290.62213,9%
201390.95413,8%
201491.92713,7%
201592.32313,4%
201694.84213,4%
201796.96713,1%
2018100.93113,0%
2019*106.15213,1%

*Voorlopige cijfers

Verdeling zorgkosten

Het grootste deel van onze zorguitgaven gaat op aan curatieve zorg. Dat is zorg die erop is gericht om ziekten en kwalen te genezen. Het gaat hierbij om acute én chronische aandoeningen. Vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) wordt de curatieve zorg gefinancierd.

Zorguitgaven van Nederland in 2019

Bronnen

Voor het verzamelen van gegevens is gebruik gemaakt van onderstaande bronnen:

  • Vektis, verzekerden in beeld: jaargang 2016, 2017, 2018, 2019 en 2020
  • Nederlandse Zorgautoriteit (NZa): monitor zorgverzekeringen 2016 t/m 2019
  • Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
  • Het CAK
  • Rijksoverheid.nl
  • De Staat van Volksgezondheid en Zorg