Eigen risico zorgverzekering

This information is also available in English.

Wat is het eigen risico?

Het eigen risico is een drempelbedrag dat verzekerden vanaf 18 jaar betalen voor zorgkosten die onder hun basisverzekering vallen.

Het eigen risico is ingevoerd om mensen bewuster te maken van de zorg die ze gebruiken en om de Nederlandse zorguitgaven beheersbaar te houden. Er is wel kritiek op het eigen risico, omdat het ervoor zou kunnen zorgen dat mensen zorg gaan mijden.

Wat valt onder het eigen risico?

Kort overzicht:

Je betaalt wel eigen risico voor:

• Ziekenhuiszorg: verblijf, persoonlijke verzorging en verpleging in een ziekenhuis of behandelkliniek.
• Specialistische zorg: consulten, controles, onderzoeken, ingrepen en behandelingen uitgevoerd door een specialist, zoals een longarts, cardioloog of KNO-arts.
• Geneesmiddelen: medicijnen voorgeschreven door de huisarts of een specialist.
• Laboratoriumonderzoek (op voorschrift), zoals een bloedonderzoek
• Ambulancevervoer: spoedeisend ziekenvervoer met de ambulance of traumahelikopter.
• Psychologische zorg, bijvoorbeeld gesprekken bij een psycholoog of behandeling in een GGZ-instelling.
• Paramedische zorg uit de basisverzekering, zoals fysiotherapie, ergotherapie, dieetadvies en logopedie.
• Bepaalde hulpmiddelen: een hoortoestel, kunstgebit of krukken.

Wat valt niet onder het eigen risico?

Je betaalt geen eigen risico voor:

• Consulten en behandelingen door de huisarts of een praktijkondersteuner binnen de huisartsenpraktijk
• Een bezoek aan de huisartsenpost
• Een meekijkconsult: je huisarts vraagt een medisch specialist om advies zonder dat je zelf naar het ziekenhuis gaat (sinds 2026)
• Een verkennend gesprek in de GGZ (sinds 2026)
• Verloskundige zorg en kraamzorg (er geldt wel een eigen bijdrage)
• Hulpmiddelen in bruikleen
• Wijkverpleging: persoonlijke verpleging en verzorging thuis
• Zorg voor kinderen onder de 18 jaar
• Zorg die vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) of Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) wordt vergoed
• Zorg die de aanvullende verzekering vergoedt, bijvoorbeeld alternatieve geneeswijzen of tandartskosten

Ook nationale bevolkingsonderzoeken en inentingen uit landelijke vaccinatieprogramma's vallen buiten het eigen risico: die worden niet uit de basisverzekering betaald.

Hoe hoog is het eigen risico?

In 2026 is het eigen risico € 385, maar in 2027 stijgt het naar € 400. Dat is de eerste verhoging sinds 2016.

De hoogte van het wettelijk verplichte eigen risico wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld. Van 2016 tot en met 2026 stond het op € 385, omdat opeenvolgende kabinetten de wettelijke indexatie elk jaar met een aparte wet stilzetten.

Voor 2027 is er geen nieuwe bevriezingswet. De indexatie gaat daardoor automatisch weer aan en het eigen risico komt volgens de Miljoenennota uit op € 400. De extra verhoging naar € 455 uit het coalitieakkoord is wel uitgesteld naar 2028.

Het eigen risico is niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

Hoe werkt het eigen risico?

Het eigen risico wordt in rekening gebracht door je zorgverzekeraar zodra je gebruik maakt van zorg uit het basispakket. Uitzondering hierop is als er voor de geleverde zorg geen eigen risico geldt, bijvoorbeeld voor een consult bij de huisarts.

Goed om te weten: 
Het eigen risico is niet hetzelfde als de eigen bijdrage. De eigen bijdrage betaal je alleen voor een aantal specifieke zorgvormen, zoals een kunstgebit of hoortoestel.

Zo werkt het eigen risico:

1. Je gaat naar een zorgverlener of ziekenhuis voor een behandeling, of je krijgt medicijnen voorgeschreven
2. De zorgaanbieder of apotheek declareert de kosten bij je zorgverzekeraar
3. Je verzekeraar vergoedt de kosten aan de zorgaanbieder en stuurt jou een rekening voor je (resterende) eigen risico
4. Normaal gesproken wordt je eigen risico automatisch per incasso afgeschreven
5. Maak je geen zorgkosten of is je eigen risico al opgemaakt? Dan betaal je ook geen eigen risico.
6. De teller van het eigen risico start ieder jaar opnieuw op nul.

Hoeveel eigen risico je nog over hebt, zie je in de app of de mijn-omgeving van je zorgverzekeraar.

Hieronder twee praktijkvoorbeelden van hoe het eigen risico werkt:

Voorbeeld 1

Na een ongelukje met haar vinger gaat Anne zo snel mogelijk naar de eerste hulp in het ziekenhuis. Haar vinger wordt gehecht en in verband gezet. Het ziekenhuis stuurt een rekening van € 295 naar haar zorgverzekeraar. De verzekeraar brengt dit bedrag bij Anne in rekening als eigen risico voor 2026.

Anne maakt verder dat jaar geen zorgkosten meer. Haar eigen risico komt voor 2026 dus uit op € 295. In 2027 begint de teller weer op nul.

Voorbeeld 2

Tim heeft een eigen risico van € 385 (2026). In het begin van het jaar gaat hij met klachten naar de huisarts die hem doorverwijst naar het ziekenhuis voor een onderzoek. Daarnaast krijgt hij uit voorzorg medicatie voorgeschreven.

De volgende (indicatieve) kosten worden gemaakt:

• Consult huisarts: € 40 / eigen risico: nee
• Ziekenhuisonderzoek: € 220 / eigen risico: ja
• Medicatie: € 60 / eigen risico: ja

Het consult bij de huisarts wordt volledig vergoed door de zorgverzekeraar, aangezien het eigen risico niet van toepassing is. Voor het ziekenhuisonderzoek en de medicatie geldt er wel een eigen risico.

Het eigen risico wordt in dit geval als volgt verrekend:

• € 385 - € 220 - € 60 = € 105 eigen risico blijft over.
• Tim betaalt dus € 280 aan eigen risico (€ 220 + € 60).

Later dat jaar moet Tim opnieuw naar het ziekenhuis voor een kleine ingreep (kosten: € 170).

Het eigen risico wordt dan als volgt berekend:

• De ingreep kost € 170, terwijl er nog maar € 105 aan eigen risico openstaat.
• Tim betaalt die € 105 zelf. De resterende € 65 vergoedt de verzekeraar.

Gespreid betalen

Je hoeft het eigen risico niet in één keer te betalen: veel zorgverzekeraars bieden de mogelijkheid om gespreid te betalen, in maandelijkse termijnen. Lukt betalen niet, vraag dan een betalingsregeling aan bij je verzekeraar. Op de pagina over een laag inkomen lees je welke regelingen er verder zijn.

Let op bij zorgverleners zonder contract met je verzekeraar: je krijgt dan vaak maar een deel van de kosten vergoed én je betaalt daarnaast gewoon eigen risico. Die twee staan los van elkaar.

Eigen risico en DBC

In ziekenhuizen en klinieken wordt gewerkt met DBC's (diagnose-behandelingcombinaties). Een DBC biedt een weergave van alle activiteiten en verrichtingen die een patiënt doorloopt gedurende een vastgestelde periode.

De startdatum van een DBC is bepalend voor de zorgnota en dus het eigen risico. Zodra een DBC start, wordt er een rekening geopend en worden alle vervolgbehandelingen hieraan gekoppeld. De startdatum kan al zijn bij een gesprek of kort onderzoek bij de specialist.

Dat betekent dat als de DBC opent in 2026, het eigen risico van 2026 in ieder geval wordt aangesproken.

Stel dat de vervolg-dbc eind januari 2026 wordt geopend. Dan betaal je ook voor 2026 je eigen risico.

Infographic

De onderstaande infographic legt uit hoe het eigen risico werkt in combinatie met een DBC (klik voor een vergroting).

Deze infographic op je website? Geen probleem! Voeg wel even een link toe naar deze pagina. 

Tussentijdse factuur

Ziekenhuizen versturen de rekening pas naar de zorgverzekeraars als het hele behandeltraject is afgelopen. Dit kan voor patiënten verwarrend zijn, aangezien de verzekeraars soms pas na meer dan een jaar de kosten met het eigen risico verrekenen. Soms wordt er tussentijds een factuur opgemaakt, zodat je eerder weet hoeveel eigen risico je moet betalen.

Een regulier behandeltraject zonder opname of operatie sluit na 90 dagen, een vervolgtraject na 120 dagen. Daarna ontvang je de rekening. Word je binnen het traject geopereerd of opgenomen, dan sluit de DBC 42 dagen na de operatie of het ontslag.

Meer informatie over een nabetaling van het eigen risico vind je hier terug.

Wordt de behandeling daarna vervolgd, dan opent er een nieuw dbc-vervolgtraject. Dit herhaalt zich steeds na maximaal 120 dagen zolang de behandeling doorloopt. Het eigen risico wordt verrekend met de datum waarop het nieuwe traject is begonnen.

Valt de datum van het traject in het volgende verzekeringsjaar? Dan worden de kosten verrekend met het eigen risico van het nieuwe jaar.

Wanneer wordt een DBC gesloten?

• Reguliere DBC: indien niet klinisch-conservatief na 90 dagen, hartrevalidatie is een uitzondering hierop
• Vervolg DBC: indien niet klinisch-conservatief na 120 dagen
• DBC indien klinisch en/of operatief: 42 dagen na ontslag/operatie, dit geldt zowel voor de reguliere DBC als voor de vervolg DBC

Neem bij twijfel over de rekening en het eigen risico contact op met je zorgverzekeraar of het ziekenhuis.

Eigen risico verhogen

€ 385 aan eigen risico is het minimale wettelijke bedrag waar iedere verzekerde mee te maken krijgt.

Het is wel mogelijk om het eigen risico vrijwillig te verhogen, in stappen van € 100 en met maximaal € 500 extra. In totaal kom je dan uit op € 885.

Voordeel

Wanneer je hiervoor kiest, ontvang je een korting op de zorgpremie. De hoogte van de korting is afhankelijk van de zorgverzekeraar, maar dit kan oplopen tot € 25 per maand, ofwel € 300 per jaar.

Nadeel

Het nadeel is wel dat je veel meer uit eigen zak moet betalen, voordat je recht hebt op vergoeding van zorg die valt onder de basisverzekering. Het vrijwillig verhogen van het eigen risico is daarom vooral in trek bij jongeren en gezonde mensen die over het algemeen weinig gebruik maken van zorg.