Zorgverzekering en wonen in het buitenland

Wat er verandert, hangt vooral af van twee dingen: waar je gaat werken, en of je een pensioen of uitkering uit Nederland krijgt.

Verzekeringsplicht afhankelijk van situatie

Als je emigreert, bijvoorbeeld om in het buitenland te gaan wonen of werken, dan kan dat invloed hebben op je zorgverzekering in Nederland. Dat geldt ook voor gezinsleden die meeverhuizen.

Hieronder staan vier veelvoorkomende situaties.

Dit zijn:

1. Ik ga wonen in het buitenland, maar werken in Nederland
2. Ik ga wonen én werken in het buitenland
3. Ik ga in het buitenland wonen én met pensioen
4. Ik ga in het buitenland wonen, maar niet met pensioen

Per situatie wordt in kaart gebracht wat er kan veranderen rondom je verzekeringsplicht in Nederland.

Ook wordt de mogelijkheid besproken voor vergoeding van medische zorg in het buitenland.

1. Ik ga wonen in het buitenland, maar werken in Nederland

Als je bent geëmigreerd, maar in Nederland blijft of gaat werken en loonbelasting afdraagt, ben je verzekerd voor de Wet langdurige zorg (Wlz) en dus verplicht om in Nederland een zorgverzekering te hebben.

Verder geldt het volgende:

• Je betaalt zorgpremie aan je verzekeraar in Nederland en je kunt zorgtoeslag aanvragen als je daar recht op hebt.
• Je hebt recht op alle zorg in Nederland onder de dekking van de basisverzekering.

Recht op zorg in je woonland

• Bij je zorgverzekeraar in Nederland vraag je het S1-formulier aan, in oudere stukken E106 genoemd. Dit is een verklaring van recht op medische zorg.
• Met dit formulier kun je bij je ziektekostenverzekeraar of het ziekenfonds in je woonland verklaren dat je een Nederlandse zorgverzekering hebt.
• De zorg waar je recht op hebt in het buitenland, wordt bepaald op basis van verdragen (EU/EER- en verdragslanden) of op basis van het maximumtarief dat door je verzekeraar in Nederland is vastgesteld.

Je kunt het S1-formulier alleen aanvragen als je in het buitenland woont en een adres hebt. Dus niet als je nog moet verhuizen.

Gezinsleden

Afhankelijk van de situatie hebben je gezinsleden dezelfde rechten. Dit wordt beoordeeld door de ziektekostenverzekeraar in je woonland. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) kan je hierover verder voorlichten.

2. Ik ga wonen en werken in het buitenland

Als je in het buitenland gaat wonen én werken, ben je meestal niet meer verzekerd voor de Wlz, en dan moet je je zorgverzekering in Nederland opzeggen.

Let op: dat zijn twee losse regels. Je moet je uitschrijven bij de gemeente als je langer dan acht maanden in een jaar in het buitenland verblijft; dat kan vanaf vijf dagen voor je vertrek. Je zorgverzekering stopt niet door die uitschrijving, maar doordat je niet langer Wlz-verzekerd bent. Twijfel je of dat voor jou zo is, laat het dan vaststellen met een Wlz-onderzoek bij de SVB.

Zeg je je zorgverzekering op, dan stopt ook je zorgtoeslag: die hangt aan een Nederlandse zorgverzekering.

Uitzonderingen

Op deze regel gelden echter een aantal belangrijke uitzonderingen waarbij je jouw zorgverzekering wel moet aanhouden, ondanks dat je bent uitgeschreven in Nederland:

1. Je werkt bij de Nederlandse ambassade of het consulaat in het buitenland.
2. Je bent in het buitenland gedetacheerd en je voldoet aan de onderstaande voorwaarden.

• Je bent tijdelijk gedetacheerd en blijft in dienst van een Nederlands bedrijf.
• Je werkgever blijft je loon doorbetalen en verzekeringspremies inhouden.
• Je bent voorafgaand aan de detachering minstens 1 maand verplicht verzekerd geweest in Nederland.
• Je bent niet meer dan 24 maanden in het buitenland werkzaam.

Je hebt in je woonland een A1-formulier nodig om te laten zien dat je verzekerd bent in Nederland. Vraag dat aan bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Internationale zorgverzekering

Sommige werkgevers regelen voor hun werknemer een internationale zorgverzekering. Het Nederlandse zorgstelsel en de verzekeraars werken vaak samen met internationale verzekeringsmaatschappijen.

Gezinsleden in Nederland of het buitenland

Gezinsleden die in Nederland blijven wonen, blijven te allen tijde verzekerd voor medische kosten in Nederland, tenzij het gezinslid in het buitenland werkzaam is (en niet is gedetacheerd).

Als je gezinsleden ook met je meekomen naar het buitenland, kan dat gevolgen hebben voor hun verzekeringsplicht.

Gezinsleden die met je meeverhuizen naar het buitenland kunnen in Nederland verzekerd blijven als:

• Zij korter dan één jaar bij je in het buitenland blijven. Zij kunnen dan gebruikmaken van hun Europese zorgpas (EHIC). De vergoeding is echter beperkt tot medisch noodzakelijke zorg of zorg die niet kan worden uitgesteld tot terugkeer naar Nederland.
• Voor gezinsleden die langer dan een jaar met je mee emigreren geldt meestal dat zij een internationale zorgverzekering moeten afsluiten of een verzekering in het woonland.

Twijfel je over je verzekeringsplicht? Vraag dan een onderzoek aan bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

3. Ik ga in het buitenland wonen en met pensioen

Als je in Nederland met pensioen gaat of een uitkering krijgt en voor langer dan een jaar emigreert naar het buitenland, moet je je zorgverzekering in Nederland stopzetten. Je houdt dan vaak recht op medische zorg in het buitenland voor rekening van Nederland. Dit is echter afhankelijk van het woonland.

Woonland is EU/EER- of verdragsland

Volgens EU-regels kun je niet in twee landen verzekerd zijn of premie betalen. Maar omdat je het grootste deel van je leven premies en bijdragen hebt betaald in Nederland, heb je in het buitenland recht op medische zorg op kosten van Nederland. Dit gebeurt volgens de voorwaarden van het woonland.

Een eventuele andere zorgverzekering mag je stopzetten of aanhouden ter aanvulling.

Je valt dan onder de buitenlandregeling, die het CAK uitvoert. Nederland heeft met ongeveer vijftig landen zo’n verdrag. De bijdrage die je betaalt heet de verdragsbijdrage; die wordt meestal ingehouden op je pensioen of uitkering. Hoe hoog hij is, hangt af van je inkomen en van je woonland, want per land geldt een eigen woonlandfactor. Wat je precies gaat betalen, reken je uit met de rekenhulp van het CAK.

Ga je wonen in een EU/EER- of verdragsland?

Meld je dan aan bij het CAK. Zij sturen je een verdragsformulier S1, in oudere stukken E121 genoemd. Daarmee kun je je aanmelden bij een zorgverzekeraar in het woonland. Die bepaalt of je volgens de voorwaarden van je woonland recht hebt op medische zorg op kosten van de Nederlandse staat.

Woonland is geen verdragsland

Je zorgverzekering in Nederland wordt stopgezet. Verder heb je geen recht op vergoeding van medische zorg op kosten van Nederland. Dit komt omdat landen die geen verdragsland zijn, geen afspraken met Nederland hebben gemaakt over het verzekeren van zorg.

Je kunt dus zelfstandig een particuliere of internationale zorgverzekering afsluiten voor je woonland.

Let op:

De bovenstaande informatie is van toepassing op de volgende uitkeringen en soorten pensioenen:

Heb je een andere uitkering?

Neem dan contact op met je zorgverzekeraar of het Centraal Administratie Kantoor (CAK).

Gezinsleden en pensioen

Voor gezinsleden die meeverhuizen met de pensioengerechtigde en niet in Nederland werken, geldt in EU/EER- en verdragslanden dat zij ook een verdragsformulier S1 kunnen vragen bij het CAK.

Dit geeft echter nog geen garantie dat er aanspraak kan worden gemaakt op vergoeding van medische zorg in het woonland op kosten van Nederland.

De ziektekostenverzekeraar of het orgaan dat verantwoordelijk is voor zorgvergoeding in het woonland beslist hierover:

• Word je geregistreerd als verdragsgerechtigde? Dan heb je recht op dekking van zorgkosten in het woonland voor rekening van Nederland.
• Word je niet geregistreerd als verdragsgerechtigde? Dan gelden de regels in het woonland. Mogelijk moet je zelf een zorgverzekering afsluiten in het woonland. Er is dan geen recht op dekking van zorgkosten voor rekening van Nederland.

4. Ik ga in het buitenland wonen, maar niet met pensioen

Als je permanent emigreert, maar (nog) niet met pensioen gaat, gaat werken of een uitkering krijgt, moet je je uitschrijven bij een Nederlandse gemeente. Zodra dat is gebeurd, kun je je zorgverzekering opzeggen. Vanaf dat moment heb je te maken met de regels in je woonland rondom verzekerde zorg.

In sommige landen is een zorgverzekering verplicht. In andere kun je zelf kiezen of je jezelf wel of niet verzekert voor zorgkosten. Een internationale zorgverzekering kan ook een optie zijn.

Voor gezinsleden gelden in principe dezelfde regels. Tenzij er één van de andere hierboven beschreven situaties van toepassing is.

Vragen?

Heb je vragen over je zorgverzekering bij een verblijf in het buitenland? Dan zijn er een aantal partijen die je kunnen helpen en van advies kunnen voorzien:

Verdragsformulieren en algemene vragen over wonen, werken of met pensioen in het buitenland:

• Het CAK, dat de buitenlandregeling uitvoert
• CZ, de zorgverzekeraar die de verdragspolis uitvoert voor wie in het buitenland woont en buiten Nederland werkt

Hulp en advies bij het vaststellen van de verzekeringsplicht in Nederland:

• De Sociale Verzekeringsbank (SVB)
• SKGZ, voorheen Zorgverzekeringslijn

Bronnen

Voor deze pagina zijn de volgende bronnen gebruikt:

• Rijksoverheid, uitschrijven bij de gemeente, voor de grens van acht maanden en de vijf dagen voor vertrek
• NederlandWereldwijd, de buitenlandregeling, voor de rol van het CAK, de verdragslanden en de verdragsbijdrage
• SKGZ, zorg in het buitenland