Laagste inkomens zien kloof tussen zorgpremie en zorgtoeslag verdubbelen
Koen Kuijper
2 reacties Nederlanders met een laag inkomen zijn volgend jaar bijna twee keer zoveel geld kwijt aan hun zorgverzekering dan in 2020. Hoewel de zorgtoeslag bedoeld is om de zorgverzekering betaalbaar te houden, stijgen de premies harder dan de compensatie.
Uit een analyse van deze site blijkt dat iemand met een minimuminkomen of bijstandsuitkering in 2026 ruim € 30 per maand zelf moet bijleggen op de zorgpremie. In 2020 was dit verschil nog ongeveer maandelijks € 16.
Miljoenen Nederlanders geraakt
Door de combinatie van stijgende premies en beperkte verhogingen van de zorgtoeslag groeit de financiële druk op Nederlanders met de laagste inkomens.
Naar schatting ontvangen ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders het maximale bedrag aan zorgtoeslag. Het gaat daarbij vooral om mensen met een laag inkomen, zoals bijstandsgerechtigden, de meeste studenten, werknemers met een minimumloon en AOW-gerechtigden die helemaal geen – of slechts een klein – aanvullend pensioen ontvangen.
Zorgtoeslag kan premiestijging niet bijbenen
Uit de cijfers van Zorgwijzer blijkt duidelijk dat de premie de afgelopen jaren sneller is gestegen dan de maximale toeslag.
Hierdoor is de kloof tussen beide bedragen steeds groter geworden, zoals in onderstaande grafiek is te zien.
- Tussen 2020 en 2022 lopen de verschillen tussen premie en toeslag licht op.
- In 2023 werd de zorgtoeslag tijdelijk extra verhoogd om koopkracht te repareren.
- In 2024 en 2025 stijgt de premie flink, maar wordt de toeslag slechts beperkt aangepast.
- In 2026 stijgt de premie licht, maar gaat de maximale toeslag juist omlaag.
15 euro per maand aan extra lasten
In 2026 bedraagt het verschil tussen de gemiddelde zorgpremie en de maximale zorgtoeslag voor een alleenstaande ruim € 30 per maand. Dat is € 14,50 meer dan in 2020.
Het verschil tussen de laagste zorgpremie en de maximale zorgtoeslag (voor een alleenstaande) komt in 2026 uit op € 13,40 per maand. Dat is € 15,45 meer dan in 2020, toen iemand met de goedkoopste basisverzekering nog ongeveer € 2 per maand overhield bij het ontvangen van de maximale zorgtoeslag.
Gezinnen betalen tot € 73 zelf bij
Ook voor gezinnen zijn de verschillen tussen de gemiddelde premie en zorgtoeslag groter geworden.
In 2026 bedraagt het verschil tussen de gemiddelde zorgpremie (voor 2 personen) en de maximale zorgtoeslag bijna € 73 per maand. Dat is € 32 per maand meer dan in 2020.
| Jaar | Gezinspremie (2 personen) | Max. zorgtoeslag (2 personen) | Verschil |
|---|---|---|---|
| 2020 | € 240 | € 199 | € 41 |
| 2021 | € 249 | € 207 | € 42 |
| 2022 | € 256 | € 211 | € 45 |
| 2023 | € 277 | € 265 | € 12 |
| 2024 | € 295 | € 236 | € 59 |
| 2025 | € 317 | € 250 | € 67 |
| 2026 | € 319 | € 246 | € 73 |
Om wat voor gezinnen gaat het?
- Eénverdieners met een parttime of laag-betaalde baan, waarbij de partner niet werkt
- Twee verdieners met allebei een klein inkomen vanwege een parttime baan
- Gezinnen waarvan één partner een uitkering ontvangt
- Twee AOW’ers zonder aanvullend pensioen
Dekkingsgraad neemt af
Er is sprake van een duidelijke trend: de premie stijgt ieder jaar, terwijl de toeslag grillig en politiek gestuurd beweegt. Dat zorgt ervoor dat het gat tussen beide posten in sommige jaren groter wordt.
De ‘dekkingsgraad’ van de zorgtoeslag neemt dus af, blijkt uit de cijfers.
| Jaar | Dekkingsgraad alleenstaanden | Dekkingsgraad gezinnen |
|---|---|---|
| 2020 | 87% | 83% |
| 2021 | 86% | 83% |
| 2022 | 87% | 82% |
| 2023 | 111% | 96% |
| 2024 | 83% | 80% |
| 2025 | 83% | 79% |
| 2026 | 81% | 77% |
De dekkingsgraad laat zien welk deel van de gemiddelde zorgpremie wordt gedekt door de maximale zorgtoeslag.
Toeslagen volgen de politiek
De basispremie stijgt bijna ieder jaar door hogere zorgkosten, loonstijgingen in de zorg en doorlopende groei van de vraag naar behandelingen. De zorgtoeslag daarentegen wordt elk jaar bewust vastgesteld door het kabinet. Hij is dus ook afhankelijk van jaarlijkse politieke keuzes.
Alternatieve maatregelen tegen koopkrachtverlies
Het is wel goed om te benoemen dat in jaren waarin de zorgtoeslag nauwelijks steeg, de overheid vaak koos voor andere maatregelen om koopkrachtverlies bij minima te beperken.
Dat gebeurde onder meer via een hogere arbeidskorting en algemene heffingskorting, maar ook via verhogingen van het minimumloon, de AOW en bijstandsuitkering.
Inkomensgrenzen verruimd
Het goede nieuws voor 2026 is dat, ondanks het lagere maximumbedrag voor de zorgtoeslag, de inkomensgrenzen wel zijn verhoogd. De hoogte van de zorgtoeslag wordt daarom minder snel afgebouwd.
Dat kan financieel gunstig uitpakken voor mensen die niet de maximale toeslag ontvangen en qua inkomen gelijk blijven of iets meer gaan verdienen.
Rekentool zorgtoeslag
Zorgwijzer heeft een tool ontwikkeld waarmee je zelf kunt berekenen hoeveel zorgtoeslag je in 2026 ontvangt en hoeveel dit meer is dan in 2025 (bij een gelijkblijvend inkomen).
Bereken je verwachte zorgtoeslag in 2026
Het gaat hier om het verzamelinkomen (totaal box 1, 2 en 3).
Over dit onderzoek
Dit onderzoek brengt de ontwikkeling van zorgpremies en zorgtoeslag in kaart over meerdere jaren. Daarbij is gekeken naar zowel de laagste, gemiddelde en hoogste premies als naar de maximale toeslagbedragen voor alleenstaanden en partners.
Ook is een gerichte inschatting gemaakt hoeveel Nederlanders de maximale zorgtoeslag ontvangen.
Gebruikte bronnen
Voor de cijfers uit dit onderzoek is gebruikgemaakt van een aantal bronnen:
- Zorgpremies: gegevens afkomstig van Zorgwijzer, waarin alle gepubliceerde premies van zorgverzekeraars per jaar zijn opgenomen.
- Zorgtoeslag: officiële cijfers van de Belastingdienst over maximale toeslagbedragen en inkomensgrenzen.
- Aantal ontvangers van (maximale) zorgtoeslag: gegevens van OverToeslagen.nl, aangevuld met inschattingen van Zorgwijzer.
Nuancering gemiddelde zorgpremie
De gemiddelde zorgpremie die hier wordt genoemd, is het rekenkundig gemiddelde van alle basisverzekeringen die verzekeraars voor dat jaar aanbieden. Dat betekent niet automatisch dat Nederlanders gemiddeld dit bedrag betalen.
In de praktijk kiezen wellicht meer Nederlanders voor goedkopere basispolissen, voeren zij een hoger vrijwillig eigen risico of profiteren zij van bepaalde collectiviteitskortingen. Aan de andere kant kiezen sommigen juist voor een aanvullende verzekering tegen een verhoogde premie. In werkelijkheid kunnen de verschillen tussen de zorgpremie en maximale zorgtoeslag bij Nederlanders dus kleiner of groter zijn.
Toch laat het gemiddelde van de aangeboden premies wel goed zien hoe de markt zich ontwikkelt en in welke richting de premies bewegen.
Over de auteur:
Dagelijks ben ik bezig om alle informatie binnen de snel veranderende zorgsector zo goed mogelijk in kaart te brengen. Dit doe ik met veel passie en plezier.
Meer over Koen
Volg ons op Google Nieuws
D DrM
Maximale zorgtoeslag=Standaardpremie-Normpremie.
De standaardpremie is de landelijk gemiddelde zorgpremie en de normpremie is het premiebedrag dat je op basis van je inkomen zou moeten betalen. Aangezien de hoogte van de normpremie gekoppeld is aan een percentage van het Wettelijk Minimumloon en dat de afgelopen jaren fors verhoogd is, is de normpremie hierdoor ook een stuk hoger geworden. Met als gevolg naar verhouding minder zorgtoeslag.
E Em
Ik ga er komend jaar €48,00 op achteruit aan zorg- en huurtoeslag. Ik krijg €15,00 minder aan zorgtoeslag en €33,00 minder aan huurtoeslag. Fijn. Met een laag inkomen is €48,00 best wel een bedrag.