In aanloop naar de verkiezingen draait het voor je zorgverzekering om een aantal zaken: het eigen risico, de zorgpremie en wat er wel of niet in het basispakket zit.
Daarachter speelt een nog grotere vraag: houden we de concurrentie tussen zorgverzekeraars of moeten we terug naar een soort ziekenfonds met overheidsregie?
In dit artikel vind je de belangrijke standpunten van de bekende politieke partijen rondom het thema ‘zorgverzekering’. Zo zie je in één oogopslag wat er voor jouw portemonnee verandert of juist niet.
Na de verkiezingen: het eigen risico gaat eerder omhoog dan omlaag. Check het hier.
Stemwijzer
Nog gemakkelijker is om de ‘KiesWijzer Zorg’ te gebruiken, die is ontwikkeld door Zorgwijzer. Via zes stellingen krijg je een globaal overzicht van de politieke partijen die het meest in de buurt komen van jouw standpunten.
KiesWijzer Zorg
Tweede Kamerverkiezingen 2025
Test je politieke voorkeur aan de hand van zes stellingen.
Wil je meer weten over hoe partijen denken over bepaalde thema’s?
Hieronder bespreken we de standpunten ten aanzien van het eigen risico, de zorgpremie, het basispakket en het zorgstelsel.
Eigen risico
De PVV, SP, Partij voor de dieren en DENK zijn het meest tegen het eigen risico. Zij willen deze zo snel mogelijk volledig afschaffen. GL/PvdA kiest ervoor om het bedrag stapsgewijs af te bouwen en de FvD wil een directe verlaging naar 200 euro.
Progressieve, centrum- en rechtse partijen, zoals D66, CDA, VVD en JA21, willen het eigen risico in de huidige vorm behouden, en waar nodig zelfs verhogen. Wel is er bij hen een duidelijke meerderheid om een maximumbedrag per behandeling in te voeren, zodat mensen niet in één keer hun volledige eigen risico kwijt zijn.
Standpunten per partij
| Partij | Eigen risico |
|---|---|
| PVV | Afschaffen (volledig) |
| SP | Afschaffen binnen Nationaal ZorgFonds |
| PvdD | Afschaffen |
| DENK | Afschaffen |
| GL/PvdA | Stapsgewijs afschaffen en vrijwillig eigen risico vervalt |
| FvD | Verlagen naar € 200 |
| ChristenUnie | Eigen risico behouden; tegemoetkoming voor chronisch zieken |
| D66 | Behouden; niet verhogen; max € 150 per behandeling |
| SGP | Bevriezen op € 385 |
| Volt | Eigen risico behouden |
| CDA | Verlaging terugdraaien; max. bedrag per behandeling |
| VVD | Verlaging terugdraaien en eventueel verhogen; max. bedrag per behandeling |
| JA21 | Verlaging ongedaan maken |
| BBB | Geen tekst over het eigen risico in het verkiezingsprogramma |
Zorgpremie
Partijen zijn lang niet altijd even duidelijk over hoe zij het verlagen of afschaffen van het eigen risico willen betalen.
In de praktijk wordt de rekening vrijwel zeker betaald via:
- Een hogere zorgpremie voor alle Nederlanders.
- Hogere belastingen voor bepaalde (inkomens)groepen.
Volgens een recente analyse van Zorgwijzer zou de zorgpremie van de basisverzekering per 1 januari 2027 kunnen uitkomen op gemiddeld 178 euro per Nederlander. Dat geldt als het eigen risico wordt verlaagd naar 165 euro, zoals het aanvankelijke plan van het voormalige kabinet inhield.
Het is nog niet duidelijk of deze maatregel er doorheen komt.
Standpunten politieke partijen
- De PVV belooft dat het eigen risico omlaag kan, zonder premiestijging
- De VVD kiest bewust voor een lagere premie in plaats van een lager eigen risico door scherpere keuzes te maken in het basispakket
- GroenLinks/PvdA wil een forse verlaging van de zorgpremie en een groter deel van de zorgkosten collectief op te halen, bijvoorbeeld via verhoging van bepaalde belastingen
- De SP wil dat de zorgpremies volledig inkomensafhankelijk worden binnen een Nationaal Zorgfonds
- Ook Partij voor de Dieren ziet meer in een inkomensafhankelijke bijdrage, zodat de zorgtoeslag niet meer nodig is.
- DENK wil de premies verlagen voor lagere en middeninkomens en de zorgtoeslag toereikend houden
- ChristenUnie wil de zorgpremie halveren en de zorgtoeslag vervangen door een uitkeerbare belastingkorting; in ruil daarvoor wordt er een grotere inkomensbijdrage verwacht.
Veel van de overige partijen hebben geen expliciete passages met betrekking tot de zorgtoeslag of zorgpremie.
Basispakket
Het basispakket is het verplichte pakket met zorg waar iedereen in Nederland recht op heeft via zijn of haar basisverzekering. De zorgkosten stijgen sneller dan de economie. Ieder jaar geeft Nederland meer geld uit aan de zorg met alle gevolgen voor de premies en inkomensafhankelijke bijdragen.
Politieke partijen hebben hierover sterk wisselende standpunten.
- Aan de ene kant zijn er politieke partijen die het basispakket willen uitbreiden, bijvoorbeeld door de tandarts (voor volwassenen) en fysiotherapie veel ruimer te vergoeden dan nu het geval is.
- Aan de andere kant zijn er partijen die het basispakket strenger willen toetsen en het pakket willen ‘bevriezen’ om de zorg op die manier betaalbaar te houden.
Standpunten politieke partijen
| Partij | Basispakket |
|---|---|
| SP | Uitbreiden: ruime dekking voor de tandarts, fysiotherapie en preventie |
| GL/PvdA | Uitbreiden met meer dekking voor mondzorg, fysiotherapie en brillen voor kinderen. |
| PvdD | Mondzorg wordt weer vergoed voor iedereen + vergoeding anticonceptie en lactatiekundige zorg |
| DENK | Uitbreiding met tandzorg en fysio |
| FvD | Anticonceptie, fysiotherapie en mondzorg terug in het basispakket en behoud van vrije artsenkeuze |
| PVV | Alleen gerichte uitbreiding met vergoeding voor de tandarts |
| ChristenUnie | Bevriezen en meer nadruk op toegankelijkheid en preventie |
| BBB | Nadruk op toegankelijke streekzorg |
| CDA | Pakket strakker/smaller en vergoeding niet-gecontracteerde zorg beperken |
| D66 | Bevriezen pakket met meer focus op concentratie van complexe zorg en samenwerking |
| SGP | Bevriezen pakket met doorlopende toetsing op nodige zorg |
| Volt | Bevriezen pakket en inzet op Europese samenwerking en inkoop |
| JA21 | Nadruk op verspilling terugdringen, maar geen uitbreiding (maar bevriezing) |
| VVD | Strenger pakketbeheer: kritisch toetsen, minder effectieve zorg uit het pakket; betaalbaarheid voorop. |
Basispakket bevriezen
Het bevriezen van het basispakket betekent dat er niet automatisch nieuwe behandelingen of medicijnen worden toegevoegd aan de zorg die vergoed wordt. Dat levert veel geld op.
Volgens sommige experts zorgt dit ook voor meer ongelijkheid in de samenleving. Bovendien moet er bij medische innovaties, zoals nieuwe behandelingen en medicijnen, dan telkens een politieke afweging worden gemaakt.
VVD, D66, CU, SGP, Volt en JA21 zijn voor een spreekwoordelijk ‘slot’ op het basispakket.
Zorgstelsel
Ook over het huidige zorgstelsel en de rol die is weggelegd voor zorgverzekeraars is men sterk verdeeld.
In feite zijn er twee kampen:
- Partijen die het zorgstelsel publiek willen inrichten: dus geen marktwerking en zorgverzekeraars.
- Partijen die het huidige zorgstelsel met zorgverzekeraars en marktwerking willen behouden en verbeteren.
Standpunten politieke partijen
| Partij | Zorgstelsel |
|---|---|
| VVD | Behouden huidig stelsel (gereguleerde concurrentie) |
| SGP | Behouden; keuzevrijheid en doelmatigheid |
| D66 | Doorontwikkelen huidig stelsel; gereguleerde concurrentie |
| JA21 | Behouden; efficiency en minder administratie |
| CDA | Behouden; minder marktprikkels, meer samenwerking |
| FvD | Behouden; minder bureaucratie |
| Volt | Behouden; EU-samenwerking/inkoop, minder fragmentatie |
| ChristenUnie | Meer publieke regie; kritisch op marktwerking |
| BBB | Behouden, maar kritisch op doorgeschoten marktwerking en macht van zorgverzekeraars |
| PVV | Behouden, maar acute zorg uit marktwerking |
| DENK | Publieker inrichten; voor winstverbod en centrale inkoop van zorg |
| Partij voor de Dieren | Meer publiek/collectief; verzekeraarsmacht sterk inperken |
| GroenLinks/PvdA | Minder markt met publieke/regionale regie |
| SP | Volledige hervorming: Nationaal Zorgfonds (via overheid geregeld) |
Zet Zorgwijzer aan als voorkeursbron en Google laat je ons zorgnieuws vaker en sneller zien. Één vinkje, meer is het niet.
Zet het vinkje aan
Koen volgt dagelijks alle ontwikkelingen rondom zorgverzekeringen, van premiewijzigingen en polisvoorwaarden tot veranderingen in de Zorgverzekeringswet. Zo beschik jij altijd over actuele en betrouwbare informatie.
Meer over Koen
Vergelijk in 2 minuten