23 februari 2026

Kabinet wil vergoeding voor ongecontracteerde zorg uit de zorgverzekering schrappen

Koen Kuijper

geen reacties

Het nieuwe kabinet-Jetten wil vanaf 2029 de vergoeding voor ongecontracteerde zorg volledig schrappen. Als dit plan doorgaat, moet je behandelingen bij zorgverleners zonder contract met jouw zorgverzekeraar straks helemaal zelf betalen.

In dit artikel leggen we uit wat er precies op tafel ligt, wat het voor jou kan betekenen en waar je op moet letten.

Wat wil het kabinet concreet veranderen?

Het kabinet-Jetten I, een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA dat op 23 februari 2026 is beëdigd, wil de vergoeding voor ongecontracteerde zorg volledig afschaffen per 1 januari 2029.

Dit staat in het coalitieakkoord ‘Aan de slag’, als onderdeel van een breder pakket aan zorgbezuinigingen van zo’n € 10 miljard. Bij het streven naar passende zorg, hoort ook het afschaffen van de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg.

Het kabinet belooft wel een overgangsperiode en aandacht voor behoud van personeel.

Wat betekent dit voor jou als verzekerde?

Wie gebruikmaakt van ‘reguliere’ gecontracteerde zorg, bijvoorbeeld bij de huisarts, een ziekenhuis of een apotheek, merkt in de praktijk weinig als de wijziging doorgaat in 2029.

Anders wordt het als je gebruikmaakt van ongecontracteerde zorg, zoals een psycholoog, therapeut, wijkverpleegkundige of zelfstandige kliniek zonder contract met je zorgverzekeraar.

Waar je zorgverzekering nu nog 60 tot 80 procent van de kosten vergoedt, valt die vergoeding straks mogelijk volledig weg. Je betaalt dan de hele rekening zelf, of je stapt over naar een gecontracteerde zorgverlener, met mogelijk langere wachtlijsten als gevolg.

Het hardst geraakt

Het hardst geraakt worden mensen die bewust kiezen voor een bepaalde zorgverlener vanwege diens specialisme, aanpak of vertrouwensband.

Juist in deze sectoren komt ongecontracteerde zorg het meest voor:

• GGZ: patiënten die bij een specifieke psycholoog of therapeut in behandeling zijn
• Wijkverpleging: mensen die afhankelijk zijn van niet-gecontracteerde thuiszorg of verpleging
• Zelfstandige klinieken: patiënten die voor planbare ingrepen zoals knie- of heupoperaties, oogheelkunde of dermatologie uitwijken naar een kliniek zonder contract, vaak omdat ze bij gecontracteerde aanbieders op een lange wachtlijst staan

Voor deze groepen kan het plan grote financiële gevolgen hebben.

Voorstanders: waarom dit nodig zou zijn

Zorgverzekeraars pleiten al jaren voor het afschaffen van ongecontracteerde zorg. Zij stellen dat deze zorg buiten hun zicht en sturing plaatsvindt en dat het premiegeld is waarvan de premiebetaler niet kan vertrouwen dat het goed is besteed.

Volgens Zorgverzekeraars Nederland is er bij ongecontracteerde aanbieders soms sprake van overbehandeling: er wordt langer doorbehandeld dan noodzakelijk en er wordt vaker lichte ggz-problematiek behandeld. Die capaciteit en middelen gaan volgens de verzekeraars ten koste van patiënten met een zwaardere zorgvraag.

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) is eveneens voorstander. Voorzitter Ad Melkert noemt het oneerlijke concurrentie dat ongecontracteerde klinieken een groot deel van de kosten vergoed krijgen zonder zich te houden aan afspraken over het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg.

Hoogleraar Marco Varkevisser noemt het plan ‘cruciaal’. Hij wijst erop dat verzekeraars geen grip hebben op de kosten en kwaliteit bij ongecontracteerde zorgverleners. In een tijd van groeiend personeelstekort en oplopende zorgkosten moet zo efficiënt mogelijk worden omgegaan met het aanbod, stelt hij.

Tegenstanders: waarom dit risicovol is

Aan de andere kant is er flinke weerstand. MIND, de landelijke koepelvereniging voor mensen met psychische klachten, maakt zich grote zorgen. Volgens MIND zal het afschaffen van ongecontracteerde ggz de wachttijden juist verhogen. MIND vreest dat de maatregel zorgmijding in de hand werkt, met alle gevolgen voor de mentale gezondheid.

De Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten (LVVP) betwist het beeld dat ongecontracteerde zorgverleners duurder zouden zijn. Volgens LVVP-voorzitter Judith Veenendaal behandelen zij ook mensen met complexe problematiek en zijn ze juist goedkoper voor verzekeraars, omdat patiënten zelf al een deel betalen. Bovendien willen veel ongecontracteerde aanbieders best een contract sluiten, maar stellen verzekeraars daarvoor hoge drempels.

Ook Varkevisser, die het plan inhoudelijk steunt, ziet risico’s. Zorgverzekeraars krijgen een zeer sterke positie, wat nodig is, maar de Nederlandse Zorgautoriteit moet scherp toezicht houden op mogelijk machtsmisbruik. En het mag volgens hem niet zo zijn dat iedere vorm van kleinschalig, innovatief zorgaanbod de nek wordt omgedraaid.

Hoe werkt het nu?

In Nederland heb je op dit moment als verzekerde het recht om zelf je zorgverlener te kiezen. Dit recht op ‘vrije artsenkeuze’ is vastgelegd in artikel 13 van de Zorgverzekeringswet. In de praktijk betekent dit dat je ook naar een zorgaanbieder kunt gaan die geen contract heeft met jouw zorgverzekeraar. Dat heet ongecontracteerde zorg.

Een belangrijk principe in de huidige wet is het zogenoemde hinderpaalcriterium. Dit houdt in dat de vergoeding van de zorgverzekeraar niet zó laag mag zijn dat het voor verzekerden een belemmering vormt om naar een ongecontracteerde zorgaanbieder te gaan.

Type polis bepalend

Hoeveel je vergoed krijgt voor ongecontracteerde zorg, hangt echter af van het type polis dat je hebt en welke zorg je krijgt.

Een combinatiepolis biedt de hoogste vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg. Het percentage ligt dan rond de 70 tot 90 procent van het gecontracteerde tarief voor de GGZ en wijkverpleging. In de praktijk is dat ongeveer 50 tot 80 procent van de zorgnota.

Nog geen gelopen race

Voorlopig verandert er nog niets. Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet. D66, VVD en CDA hebben samen 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer en 22 van de 75 zetels in de Eerste Kamer. Voor dit voorstel is dus steun nodig van oppositiepartijen, in beide Kamers.

Dit is niet de eerste keer dat een kabinet de vergoeding voor ongecontracteerde zorg wil beperken. In 2014 probeerde minister Edith Schippers (VVD) artikel 13 van de Zorgverzekeringswet te wijzigen, zodat verzekeraars zelf konden bepalen of zij ongecontracteerde zorg vergoedden. Dat plan strandde in de Eerste Kamer.

Volg de ontwikkelingen

Zorgwijzer volgt de ontwikkelingen op de voet. Op onze pagina over de zorgverzekering 2027 lees je altijd het laatste nieuws over wijzigingen die jouw zorgverzekering raken.