Zorgwijzer: Aambeien

Aambeien zijn vervelend, maar meestal onschuldig. Schattingen geven aan dat ongeveer de helft van alle Nederlanders ooit te maken krijgt met aambeien.

In deze zorgwijzer wordt besproken:

  • Wat aambeien zijn
  • Welke symptomen aambeien kent
  • Wat je kunt doen bij aambeien

Wat zijn aambeien?

Aambeien (hemorroïden) zijn opgezwollen bloedvaten in de buurt van de anus (het kontgat). Ze zijn te vergelijken met spataders die op een nogal ongemakkelijke plek zitten.

Aan de binnenkant van de anus zit een netwerk van aders. Als deze aders zijn opgezwollen, stulpen ze vaak uit. Een aambei ziet er dus uit als een uitstulping en heeft de vorm van een kussen.

Wat zijn aambeien

Welke soorten aambeien zijn er?

Inwendige aambeien

Aambeien zitten meestal aan de binnenkant van de endeldarm boven de sluitspier. Dit noemt men inwendige aambeien. Over het algemeen zijn deze aambeien niet pijnlijk. Soms zakken ze iets naar buiten met de ontlasting.

Inwendige aambeien zijn van buiten niet zichtbaar, tenzij ze tijdelijk naar buiten zakken.

Uitwendige aambeien

Soms komt het voor dat de aambeien zich aan de buitenkant van de anus ontwikkelen of dusdanig zijn gezwollen dat ze buiten de anus zakken. Dit zijn uitwendige aambeien.

Een uitwendige aambeien voelt als een knobbeltje rond de anus. De huid raakt hier vaak geïrriteerd en kan gaan eroderen (afslijpen). Dit zorgt vaak voor een ongemakkelijke druk rondom het poepgat.

Uitwendige aambeien zijn vaak pijnlijker dan inwendige aambeien.

Bloedende aambeien

Zowel inwendige als uitwendige aambeien kunnen gaan bloeden. Dit uit zich meestal in bloed op het toiletpapier of bloed dat in het toilet valt bij de stoelgang.

Hoe ontstaan aambeien?

Het ontstaan van aambeien kent vaak meerdere oorzaken. Vaak is er een associatie met overbelasting tijdens de stoelgang:

  • Veel persen op het toilet
  • Lang zitten op het toilet

Persen en lang zitten op de WC zorgt ervoor dat de bloedstroom in het gebied wordt verstoord. De druk in het anale kanaal gaat omhoog, wat kan leiden tot zwellingen van de aders. Dit kan tot verergering leiden als er nog meer druk wordt uitgeoefend op die plaatsen.

Een hogere druk rond de anus kan ontstaan door één of meerdere factoren:

  • Zwangerschap (en bevallen)
  • Overgewicht
  • Langdurig hoesten
  • Te weinig vezels in de voeding
  • Uitstellen toiletbezoek
  • Weinig beweging

Gelukkig zijn aambeien meestal onschuldig en verdwijnen ze vanzelf.

Wat zijn de symptomen?

Veel voorkomende symptomen bij aambeien zijn:

  • Jeuk en/of pijn aan de anus
  • Branderig gevoel
  • Drukkend, pijnlijk gevoel (bij uitgezakte aambeien)
  • Bloedingen

Bloed bij de ontlasting wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door aambeien. Echter kan de bloeding ook de oorzaak zijn van een ontsteking, poliep of tumor in één van de darmen.

Als je last hebt van bloed bij de ontlasting is het daarom raadzaam om naar de huisarts te gaan voor verder onderzoek van de oorzaak.

Je neemt contact op met de huisarts als:

  • Er bloed of slijm bij de ontlasting zit en je niet zeker weet of dit door de aambeien komt
  • Je veel pijn of problemen blijft houden bij de ontlasting
  • De aambeien erg gezwollen zijn of veel pijn (blijven) doen
  • Je twijfelt of de uitstulping een aambei is

Ook bij andere klachten of verschijnselen waarover je jezelf zorgen maakt, is het raadzaam om de huisarts te raadplegen.

Wat te doen bij aambeien?

Aambeien zijn meestal onschuldig en gaan in de meeste gevallen vanzelf over.

Om klachten te voorkomen of aan te pakken is het belangrijkste om er voor te zorgen dat je stoelgang regelmatig is en de ontlasting zacht.

Dit kun je doen door:

  • Voldoende te drinken: minimaal 1,5 tot 2 liter per dag
  • Vezelrijke producten te eten, zoals volkorenbrood, zaden en bepaalde groenten (20 – 35 gram per dag)
  • Schaf een aambeien gel, zalfje of doekje aan (via DeOnlineDrogist.nl)
  • Zorg voor voldoende beweging
  • Voorkom het ophouden van ontlasting
  • Niet al te lang te staan (zonder te lopen)
  • Zorgen voor goede hygiëne
Aambeien infographic

Voor voedingsadvies kun je contact opnemen met een diëtist.

Bij irritatie aan aambeien komen de volgende tips goed van pas:

  • Voorkom hard persen op de WC
  • Gebruik geen wc-papier dat erg ruw is
  • Uitstulpingen die naar buiten zakken, kun je voorzichtig naar binnen duwen
  • Neem een warm bad om de pijn van aambeien te verminderen

Hoe gaat de behandeling van aambeien?

Als de bovenstaande tips (wat te doen bij aambeien) onvoldoende helpen, kun je een afspraak maken bij de huisarts.

Voor het diagnosticeren van aambeien doet de arts een onderzoek van de anus, het anale kanaal en de endeldarm. De klachten die aambeien geven, kunnen namelijk ook voorkomen bij andere ziektebeelden of afwijkingen.

Bij aanhoudende klachten van aambeien kan de huisarts ervoor kiezen om een aambeienzalf, andere medicatie of een vezelpreparaat voor te schrijven. In zeldzame gevallen wordt gebruik gemaakt van een operatieve ingreep.

Aambeienzalf

Een crème of zalf verzacht de pijn en de jeuk. Sommige zalfjes laten de aambei ook iets verschrompelen.

Er zijn ook diverse middelen tegen aambeien te koop bij een (online) drogist. Het is verstandig om voorzichtig te zijn met het gebruik van deze middelen. Lees bij gebruik in ieder geval de bijsluiter. Bij langdurig gebruik van medicatie is het verstandig om je arts of specialist te raadplegen.

Andere medicijnen en verdovende middelen

De arts schrijft soms ook zetpillen voor of lokaal verdovende middelen. Zetpillen worden doorgaans voorgeschreven bij aambeien die buiten komen. Lokale verdovende middelen maken de huid gevoelloos en verminderen de pijn en jeuk.

Vezelpreparaten

Als het niet lukt om voldoende vezels binnen te krijgen, kan de arts ervoor kiezen om een vezelpreparaat voor te schrijven. Dit zijn zakjes die je ineemt en maken de poep dunner waardoor de stoelgang gemakkelijker gaat: je hoeft minder te persen.

Verwijderen aambeien

In zeldzame gevallen zijn de voedingsadviezen, leefregels en/of aambeienzalf onvoldoende om het gewenste resultaat te bereiken. De huisarts kan je dan doorverwijzen naar een maag-darm-leverarts (MDL-arts). De arts kan na overleg verschillende behandelingen voorstellen om aambeien te verwijderen:

Rubberbandligatie

Bij aanhoudende of heftige klachten wordt soms een klein elastiekje rondom de aambei geplaatst. Dit noemt men een rubberbandligatie. Het elastiekje zorgt er voor dat de aambei niet langer naar beneden zakt, buiten de anus. Veel klachten worden daarmee voorkomen. Het afbinden van aambeien is de meest gebruikte methode.

Een rubberbandligatie wordt gedaan door een chirurg en moet soms meerdere keren herhaald worden. 

Inspuiten of operatief verwijderen

In enkele gevallen komt het wel eens voor dat de aambeien worden ingespoten met een irriterende vloeistof. De aambei verschrompeld dan. Soms komt er een operatie aan te pas om de aambeien te verwijderen. Dit komt weinig voor.

Bronnen

Geraadpleegde bronnen:

  • Health.harvard.edu
  • Maag Darm Lever Stichting
  • Thuisarts.nl
  • Mst.nl