Persoonsgebonden budget (pgb)

Wat is een pgb?

Het persoonsgebonden budget (pgb) is een subsidie (budget) van de overheid waarmee mensen zelf de zorg kunnen inkopen die zij nodig hebben.

Voorbeelden van pgb-zorg:

• Intensieve zorg & begeleiding
• Persoonlijke verzorging en verpleging
• Hulpmiddelen en voorzieningen

Met een pgb ben je in principe vrij om zelf je zorgverleners te kiezen en in te huren.

Voor wie is een pgb bedoeld?

Iedereen die vanwege een beperking, aandoening of stoornis meer dan de gebruikelijke zorg, hulp of begeleiding nodig heeft, kan gebruikmaken van een persoonsgebonden budget (pgb).

Denk aan:

• Kwetsbare ouderen
• Chronisch zieken
• Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking
• Jongeren met een aandoening, stoornis, beperking of psychisch probleem

Welke pgb-vormen zijn er?

Een pgb kan verschillende doelen en vormen hebben:

Pgb via de Wet langdurige zorg (Wlz)

Het pgb-Wlz is bedoeld voor mensen die intensieve, langdurige (24 x 7) zorg nodig hebben, zoals:

• Chronisch zieken
• Kwetsbare ouderen
• Mensen met een ernstige geestelijke of lichamelijke beperking of aandoening

Pgb via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Het pgb-Wmo is bedoeld voor mensen die onvoldoende zelfredzaam zijn of niet goed kunnen meedoen in de maatschappij.

Een pgb kan worden gebruikt voor:

• Begeleiding en ondersteuning (individueel of in groepsverband)
• Dagbesteding of bepaalde voorzieningen en hulpmiddelen
• Huishoudelijke hulp

Pgb via de Zorgverzekeringswet (Zvw)

Een pgb-Zvw is er voor mensen die:

• Persoonlijke verpleging of verzorging nodig hebben
• Kinderen die behoefte hebben aan intensieve zorg, bijvoorbeeld bij autisme

Pgb via de Jeugdwet

Het pgb-Jeugdwet is bedoeld voor kinderen en jeugdigen die zorg, hulp of ondersteuning nodig hebben, zoals:

• Persoonlijke verzorging
• Begeleiding
• Kortdurend verblijf

Hoe kun je een pgb aanvragen?

In vijf stappen een pgb aanvragen:

1. Zoek uit bij welk zorgloket je terecht kunt voor het aanvragen van een pgb.
2. Neem via e-mail of telefonisch contact op met het juiste zorgloket.
3. Het zorgloket bekijkt je persoonlijke situatie en beoordeelt de zorgvraag.
4. Er wordt in kaart gebracht op welke zorg je recht hebt.
5. De verzekeraar, het zorgkantoor of de gemeente beslist of een pgb wordt toegekend en welke voorwaarden daarbij horen.

Er zijn drie zorgloketten waar je terecht kunt, afhankelijk van je zorgvraag:

• De gemeente
• De zorgverzekeraar
• Het CIZ, dat de indicatie stelt; daarna verstrekt het zorgkantoor het pgb

Tijdens de aanvraag is het vaak nodig om je pgb-aanvraag toe te lichten, bijvoorbeeld waarom een pgb geschikt is voor jou.

Infographic

Hieronder wordt per pgb-vorm uitgelegd hoe je een pgb kunt aanvragen.

Klik voor een vergroting

Het aanvragen van een pgb en de voorwaarden die daarbij horen, verschillen per pgb-variant.

Pgb-Wlz

Een indicatie voor het pgb-Wlz vraag je aan bij het CIZ. In eerste instantie doe je gewoon een Wlz-aanvraag. Het CIZ bekijkt je persoonlijke situatie en zorgbehoefte, en brengt in kaart op welke zorg je recht hebt: persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding bij activiteiten of verblijf in een zorginstelling.

De indicatie wordt opgestuurd naar een zorgkantoor in de regio. Bij dit zorgkantoor kun je vervolgens een aanvraag doen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget.

Voorwaarden:

• In een budgetplan beschrijf je welke zorg je inkoopt bij welke zorgverleners.
• Je sluit een zorgovereenkomst met deze zorgverleners. Bij ieder zorgcontract hoort ook een beschrijving van de zorg die wordt verleend. Het zorgkantoor keurt de zorgovereenkomst en de zorgbeschrijving goed; de SVB kijkt daarna of de afspraken kloppen met de arbeidsregels en verzorgt de betaling.
• Behandelingen worden niet betaald uit het pgb.
• Soms is het verplicht dat iemand anders het pgb voor je beheert.

Pgb-Wmo

Bij het zorgloket van de gemeente kun je terecht als je hulp nodig hebt in het huishouden, voor begeleiding bij activiteiten of voor voorzieningen en aanpassingen in je huis (rolstoel, traplift). Tijdens het gesprek met de gemeente wordt gekeken op hoeveel hulp en ondersteuning je recht hebt, en kies je vervolgens zelf voor een pgb of voor zorg in natura.

Soms is de zelf ingekochte zorg duurder dan zorg die wordt geleverd via zorg in natura. In dat geval mag een pgb niet worden geweigerd. De gemeente mag wel beslissen dat je alleen het bedrag krijgt dat zorg in natura zou kosten. Het verschil betaal je dan zelf. Voor hulp bij het aanvragen van een pgb kun je bij de gemeente een gratis cliëntondersteuner inschakelen.

Voorwaarden:

• Je moet duidelijk aangeven waarom een pgb voor jou de beste vorm is.
• De gemeente beoordeelt de kwaliteit van de ingekochte diensten en hulpmiddelen.
• Er kunnen extra regels gelden voor de hulp die je krijgt van familie, vrienden en kennissen.

Pgb-Zvw

Zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor het organiseren van persoonlijke verzorging en wijkverpleging.

Een nieuw pgb of een herindicatie vraag je aan in een gesprek met de wijkverpleegkundige die door je zorgverzekeraar is gecontracteerd. De wijkverpleegkundige onderzoekt je hulpvraag, je zorgbehoefte en je persoonlijke situatie, en kijkt welke oplossingen er zijn. Daarna wordt bepaald welke zorg je krijgt toegekend, en kun je aangeven dat je voor een persoonsgebonden budget kiest.

Voorwaarden:

• Je schrijft een budgetplan waarin staat welke zorg je inkoopt.
• Je motiveert duidelijk waarom een pgb voor jou de beste vorm is.
• De zorgverzekeraar bekijkt of een pgb geschikt is en beoordeelt de kwaliteit van de ingekochte zorg.
• Iedere zorgverzekeraar heeft een eigen reglement voor een pgb. Dat staat beschreven in de polisvoorwaarden van de zorgverzekering. In het reglement staat bijvoorbeeld aan welke criteria je moet voldoen voor een pgb.

Pgb-Jeugdwet

Via de gemeente kun je een pgb voor je kind aanvragen. De gemeente zal vaak eerst een individuele voorziening aanbieden, via zorg in natura. Als ouder of verzorger bekijk je of die voorziening geschikt is, of dat een persoonsgebonden budget in de situatie van je kind echt nodig is.

Een indicatiesteller van de gemeente of een jeugdarts stelt vast welke zorg nodig is en hoeveel. Soms is de zelf ingekochte zorg duurder dan zorg die wordt geleverd via zorg in natura. In dat geval mag een pgb niet worden geweigerd.

De gemeente mag wel beslissen dat je alleen het bedrag krijgt dat zorg in natura zou kosten. Het verschil betaal je dan zelf. Voor hulp bij het aanvragen van een pgb kun je bij de gemeente een gratis cliëntondersteuner inschakelen.

Voorwaarden:

• Je motiveert duidelijk waarom een pgb voor je kind de beste vorm is en zorg in natura niet past.
• De gemeente beoordeelt de kwaliteit van de ingekochte zorg, diensten, hulpmiddelen en voorzieningen.
• Er kunnen extra regels gelden voor de hulp die je kind krijgt van familie, vrienden en kennissen.

Ben je pgb-vaardig?

Een pgb krijg je alleen als je het ook kunt beheren. De Rijksoverheid heeft daarvoor tien punten op een rij gezet, de 10 punten pgb-vaardigheid. De verstrekker, dus je gemeente, je zorgverzekeraar of het zorgkantoor, bespreekt met je wat een pgb inhoudt en beoordeelt aan de hand van dat gesprek of je voldoende pgb-vaardig bent.

Het gaat om zaken als:

• Overzicht houden over je eigen situatie
• Weten welke regels bij een pgb horen
• Een overzichtelijke administratie bijhouden
• Communiceren met de gemeente, de zorgverzekeraar, het zorgkantoor, de SVB en je zorgverleners
• Zelf zorgverleners kiezen, afspraken met hen maken en hen aansturen

Kun je dat niet zelf, dan mag iemand anders het pgb voor je beheren: een vertegenwoordiger of, in de Wlz, gewaarborgde hulp. De tien punten worden dan bij die persoon nagegaan.

Hoe hoog is een pgb?

Er is geen vast bedrag. Hoe hoog je budget is, hangt af van de pgb-vorm:

• Wlz: het CIZ stelt vast welke zorg je nodig hebt en legt dat vast in een zorgprofiel. Per zorgprofiel is een maximumbudget vastgesteld. Het zorgkantoor kijkt daarna naar je budgetplan en bepaalt hoeveel budget je nodig hebt, wat ook wel budget op maat wordt genoemd. Binnen de Wlz gelden maximumuurtarieven die je aan je zorgverleners mag betalen.
• Wmo en Jeugdwet: gemeenten stellen hun eigen maximumtarieven vast, per uur en per dagdeel. Daardoor verschillen de bedragen per gemeente.
• Zvw: je zorgverzekeraar bepaalt de tarieven en de voorwaarden in het pgb-reglement bij je polis.

Bedragen en tarieven veranderen elk jaar. Vraag ze dus op bij je gemeente, je zorgverzekeraar of het zorgkantoor, en kijk voor de Wlz in de vergoedingenlijst die bij je zorgprofiel hoort.

Kosten en uitbetaling pgb

De SVB mag alleen uitbetalingen doen aan zorgverleners met een zorgovereenkomst die is goedgekeurd door de gemeente of het zorgkantoor. De SVB registreert die zorgovereenkomsten.

Het pgb wordt niet op je eigen bankrekening gestort. In plaats daarvan betaalt de SVB in jouw opdracht de zorgverleners. Dat houdt ook in dat de SVB een deel van de financiële administratie overneemt.

De SVB verzorgt de betalingen vanuit je budget en voert de eventuele werkgeverstaken voor je uit. Dit trekkingsrecht is ingevoerd om fraude tegen te gaan, zodat het pgb ook in de toekomst kan blijven bestaan. Belangrijk is om de getekende zorgovereenkomsten tijdig naar de SVB te sturen. Zo leg je verantwoording af over de besteding van het geld.

Declaraties geef je door bij de SVB via ‘Mijn Pgb‘.

Administratie bij pgb-Zvw

Heb je een pgb via de Zorgverzekeringswet, bijvoorbeeld met een indicatie voor persoonlijke verzorging en verpleging, dan kun je kiezen: je doet de administratie zelf, of je laat die door de SVB verzorgen.

Eigen bijdrage

Je inkomen of vermogen bepaalt niet of je in aanmerking komt voor een pgb. Je financiële situatie heeft wel invloed op de hoogte van de eigen bijdrage, die in de meeste gevallen betaald moet worden.

Bekijk ook: Eigen bijdrage berekenen

Pgb in het buitenland

Woon je niet in Nederland, dan kun je geen pgb krijgen. Wel mag je als budgethouder zorg in het buitenland inkopen. Daarvoor gelden de volgende voorwaarden:

• Koop je in het buitenland zorg in bij lokale zorgverleners, dan moet je dat melden aan het zorgkantoor als het om een periode van meer dan zes weken gaat
• Het pgb mag maximaal dertien weken per jaar worden gebruikt voor het inkopen van zorg in het buitenland (bij terminale zorg maximaal één jaar)

Deze voorwaarden gaan over het pgb-Wlz, dat via het zorgkantoor loopt. Heb je een pgb via de Wmo, de Jeugdwet of je zorgverzekering, vraag dan bij je gemeente of je zorgverzekeraar na wat er in het buitenland mag.

Pgb vs. Zorg in natura

Een alternatief voor het persoonsgebonden budget is zorg in natura.

Bij zorg in natura koopt het zorgkantoor, de gemeente of de zorgverzekeraar de zorg voor je in. De gecontracteerde zorgaanbieders leveren de zorg, en de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar regelt de administratie. Met de zorgaanbieder kun je duidelijke afspraken maken over de manier waarop je zorg krijgt. Vaak is daarin veel mogelijk.

Met een persoonsgebonden budget gaat alles net even anders. Je bepaalt dan zelf welke zorgverleners jou ondersteunen en hoe je de zorg precies ontvangt. Met je eigen budget contracteer je dus zelf zorgverleners, betaal je hen en houd je de bijbehorende administratie bij. Verder moet je verantwoording afleggen aan het zorgkantoor.

Overstappen

Heb je een pgb via je zorgverzekering, let dan op bij een overstap: het kan zijn dat je je pgb opnieuw moet aanvragen. Dat komt omdat zorgverzekeraars verschillende reglementen hanteren voor het persoonsgebonden budget. Meer informatie over het pgb-reglement van je zorgverzekeraar vind je in de polisvoorwaarden.

Aan het eind van ieder jaar kun je je huidige zorgverzekering vergelijken en overstappen. Dat kan een financieel voordeel opleveren.

Bronnen

Voor deze pagina zijn de volgende bronnen gebruikt:

• Rijksoverheid, persoonsgebonden budget (pgb)
• Rijksoverheid, de 10 punten pgb-vaardigheid
• SVB, zorgovereenkomsten, over wie wat goedkeurt
• Informatie langdurige zorg, pgb voor Wlz-zorg en Per Saldo, pgb-tarieven, over de hoogte van het budget