Zorgwijzer: gordelroos

Gordelroos is een vervelende en pijnlijke huidaandoening, maar meestal niet gevaarlijk. Gordelroos komt vaker voor op oudere leeftijd en bij mensen met een verminderde weerstand.

Wat is gordelroos?

Gordelroos is een pijnlijke huidziekte waarbij je meestal te maken krijgt met vlekjes en blaasjes. De ziekte komt aan één kant van het lichaam tot uiting, bijvoorbeeld:

• Op een deel van de schouder en de arm
• Als een band om de buik of borstkas (de ‘gordel’)
• Op een deel van je benen, rug of nek
• Op een helft van het gezicht

Daarnaast kunnen er meerdere klachten optreden bij gordelroos (zie symptomen).

Wat is de oorzaak van gordelroos?

Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicella zoster virus, ofwel het waterpokkenvirus.

Bij kinderen veroorzaakt dit virus de waterpokken. Het virus blijft na besmetting in de zenuwcellen van het lichaam opgeslagen. Daar blijft het levenslang zitten.

Varicella zoster kan echter pas weer een infectie geven als de afweer ver genoeg gedaald is. Dan ontstaat gordelroos. Dit gebeurt meestal bij mensen van 60 jaar of ouder of bij mensen die een lage weerstand hebben, bijvoorbeeld door kanker of medicijnen die de afweer remmen.

Hoe vaak komt het voor?

Gordelroos komt vaak voor: één op de vier Nederlanders krijgt gordelroos. Van de mensen die 85 jaar oud worden, krijgt ongeveer de helft ooit gordelroos, stelt het RIVM.

Meestal komt gordelroos maar één keer in een mensenleven voor. Heel soms krijgen mensen nogmaals gordelroos. Dit gebeurt bij 1 op de 20 mensen die gordelroos hebben gehad.

Is gordelroos besmettelijk?

Ja, het vocht van de blaasjes bij gordelroos bevat het waterpokkenvirus en is zeer besmettelijk. Nadat de blaasjes helemaal zijn ingedroogd, en korstjes hebben gekregen, zijn deze niet meer besmettelijk.

Belangrijk:

Het waterpokkenvirus kan via besmetting alleen waterpokken veroorzaken bij mensen die nog nooit waterpokken hebben gehad.

Gordelroos krijg je dus alleen van het waterpokkenvirus dat in je eigen lichaam is opgeslagen, bijvoorbeeld als gevolg van besmetting op jongere leeftijd. Je kunt gordelroos dus niet krijgen van iemand anders met gordelroos, tenzij je nooit eerder de waterpokken hebt gehad.

Wat zijn de symptomen van gordelroos?

Gordelroos begint vaak met één of meer van de volgende symptomen:

• Jeuk
• Tintelingen
• Pijn

Na een paar dagen ontstaan er rode vlekjes en blaasjes op de huid. Dat kunnen er een paar zijn of tientallen. Iedere dag kunnen er nieuwe blaasjes of plekjes bijkomen.

Ook de volgende klachten kunnen optreden:

• Verhoging of koorts
• Hoofdpijn
• Vermoeidheid
• Gevoeligheid voor licht

Soms geeft gordelroos alleen jeuk of pijn, zonder dat er uitslag te zien is.

Naar de huisarts?

Neem direct contact op met de huisarts/huisartsenpost in de volgende gevallen:

1. Als gordelroos in het gezicht optreedt, bijvoorbeeld bij oog, neus of oor
2. Als je al verzwakt bent door een ziekte
3. Als je veel pijn of blaasjes hebt of de pijn niet weggaat
4. Als je hoge koorts hebt
5. Als de pijnklachten lang duren
6. Als je de situatie niet vertrouwt of je twijfelt

Hoe lang duurt gordelroos?

Na 7 tot 14 dagen drogen de blaasjes van gordelroos in en na twee tot drie weken verdwijnt de uitslag. Soms kunnen de vlekjes nog iets langer blijven zitten, maar zonder jeuk of klachten.

Nasleep

Sommige mensen krijgen te maken met een nasleep van gordelroos. Dat uit zich in zenuwpijn. De pijn kan behoorlijk ernstig zijn en soms maanden of jaren duren. Dit noemen we ‘postherpetische neuralgie’. Één op de 10 mensen met gordelroos houdt langer dan 3 maanden pijnklachten.

Wat te doen bij gordelroos?

Wat kun je allemaal doen als je eenmaal te maken krijgt met gordelroos?

Een overzicht:

Tegen de jeuk en irritatie

Als je last hebt van jeuk en irritatie bij gordelroos kun je gebruik maken van de volgende zalfjes om te verzachten en de jeuk te verminderen:

• Een zinkzalf
• Een lanettezalf
• Een andere, verkoelende zalf, zoals mentholzalf

Je kunt deze middelen zelf kopen bij de drogist.

Probeer verder niet te krabben, omdat dit wondjes en littekens kan geven. De jeuk kan er ook erger van worden.

Tegen de pijn

Als je last hebt van pijn kun je paracetamol gebruiken om de pijn te verlichten. De maximale dosis kun je vragen aan je huisarts of apotheek.

Bij ernstige pijn neem je contact op met je huisarts.

Hoe kan je gordelroos voorkomen?

Gordelroos ontstaat doordat je afweer met de jaren afneemt of tijdelijk lager is; dat is niet iets wat je met leefstijl kunt sturen. Wel helpt een goede conditie:

• Eet gezond en beweeg genoeg
• Zorg voor voldoende nachtrust

Vaccinatie

Gordelroos voorkomen kan door middel van vaccinatie. De vaccinatie bestaat uit twee prikken.

Voor een aantal medische risicogroepen wordt de vaccinatie vergoed vanuit de basisverzekering. Het gaat om volwassenen die een stamcel- of orgaantransplantatie hebben gehad of gepland, mensen met kanker die een afweeronderdrukkende behandeling krijgen, mensen met hiv, en mensen die behandeld worden met afweeronderdrukkende biologicals of JAK-remmers. Je betaalt dan mogelijk wel eigen risico.

Daarnaast heeft het ministerie van VWS begin 2026 besloten om de vaccinatie gratis aan te bieden aan 60-jarigen. [Onder voorbehoud] Wanneer dat precies begint, is nog niet bekend.

Val je in geen van deze groepen, dan betaal je de vaccinatie zelf. Vraag je huisarts naar de mogelijkheden.

Wat is de behandeling bij gordelroos?

Er is geen geneesmiddel voor gordelroos. Het lichaam moet zelf aan de slag om de ziekte tegen te gaan. Gelukkig zijn er wel behandelingen om dit proces te versnellen of de klachten te verminderen.

We geven een overzicht van oplossingen:

Virusremmers

Er zijn geneesmiddelen die het virus remmen in zijn groei en daarmee kunnen voorkomen dat de ziekte zich verder uitbreidt. Ook de pijn kan hierdoor sneller minder worden, evenals de ernst en duur van de ziekte.

Virusremmers worden voorgeschreven als er sprake is van ernstige klachten of bij gordelroos in het gezicht. Virusremmers werken alleen als ze snel na het begin van de ziekte worden gestart.

Pijnstillers

Als paracetamol niet voldoende helpt tegen de pijn kan je arts besluiten om extra pijnstilling voor te schrijven. Bij langdurige zenuwpijn wordt soms het medicijn amitriptyline voorgeschreven.

Een bezoek aan de huisarts valt buiten je eigen risico. Virusremmers en amitriptyline op recept vallen wel onder de basisverzekering en gaan dus van je eigen risico af. De zalfjes bij de drogist betaal je zelf.

Bronnen

Voor het samenstellen van deze Zorgwijzer is gebruik gemaakt van deze bronnen:

• RIVM
• De Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV)
• Mayoclinic