Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt hulp en ondersteuning zodat je zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunt wonen en deel kunt blijven nemen aan de maatschappij.

Verschillende groepen komen in aanmerking voor een indicatie vanuit de Wmo, zoals ouderen, chronisch zieken en mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking.

Er zijn verschillende voorzieningen die geregeld kunnen worden vanuit de Wmo, zoals een boodschappendienst, begeleiding, huishoudelijke hulp, dagbesteding of Wmo-vervoer per regiotaxi.

Hoe kan ik ondersteuning vanuit de Wmo aanvragen?

Het aanvragen van hulp en ondersteuning vanuit de Wmo regel je via het Wmo-loket van jouw gemeente. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor uitvoering van de Wmo.

Klik voor een vergroting

Heb je hulp nodig bij het aanvragen van hulp via de Wmo?

Dan kun je via de gemeente een onafhankelijke cliëntondersteuner inschakelen. Deze persoon helpt je gratis met informatie en geeft advies bij het regelen van hulp en ondersteuning.

Stappenplan om hulp en ondersteuning vanuit de Wmo aan te vragen:

1. Melding maken

De eerste stap bij het aanvragen van hulp en ondersteuning is het maken van een melding bij het Wmo-loket van jouw gemeente. Bij de meeste gemeenten kun je online een formulier invullen voor de Wmo-aanvraag.

Na jouw aanmelding neemt iemand van de gemeente contact met je op om een afspraak te maken voor een gesprek.

2. Gesprek en onderzoek gemeente

Tijdens het gesprek op het gemeentehuis of bij je thuis onderzoekt een consulent van de gemeente:

• Waar de problemen in jouw situatie liggen
• Wat er nodig is om deze problemen op te lossen

De gemeente bekijkt verder in hoeverre je zelfstandig bent en wat familie en naasten in je omgeving voor je kunnen betekenen.

3. Voorstel

Er wordt binnen 10 werkdagen een verslag gemaakt van het gesprek dat je rustig kunt teruglezen. Het gespreksverslag is het uitgangspunt voor de verdere stappen.

Uit het verslag blijkt bijvoorbeeld dat je onvoldoende zelfredzaam bent en dat je sociale netwerk niet voldoende in staat is om je te helpen.

In het verslag staat ook een voorstel. Dat voorstel bestaat uit het aanbieden van algemene voorzieningen, maatwerkvoorzieningen, vervoersvoorzieningen of een combinatie hiervan.

4. Besluit

Ben je het eens met het gespreksverslag en het voorstel?

Dan kun je deze vervolgens ondertekenen en terugsturen. Dit geldt als definitieve aanvraag voor hulp uit de Wmo.

De gemeente beslist vervolgens binnen twee weken of je voor bepaalde voorzieningen in aanmerking komt, wanneer deze worden verstrekt en in welke vorm.

5. Hulp en ondersteuning: in welke vorm?

Bij het aanvragen van hulp en ondersteuning heb je meestal de keuze tussen een persoonsgebonden budget (pgb) of hulp in natura.

• Bij hulp in natura krijg je begeleiding en ondersteuning via instellingen en leveranciers waar de gemeente een afspraak mee heeft gemaakt
• Met een pgb ontvang je een budget waarmee je zelf hulp of zorg inkoopt

Een pgb of hulp in natura vanuit de Wmo is aan te vragen via het Wmo-loket van de gemeente. Voor hulp is het ook mogelijk de MEE-organisatie per regio te raadplegen.

Bezwaar maken

Ben je het niet eens met de beslissing van de gemeente over je Wmo-aanvraag, bijvoorbeeld omdat de gemeente jouw situatie volgens jou onvoldoende heeft onderzocht? Dan kun je bezwaar aantekenen. Let op de termijn: je hebt daarvoor zes weken na de beslissing.

Je maakt bezwaar met een brief aan de gemeente die de beslissing heeft genomen, per post of digitaal. Daarin schrijf je waarom je het er niet mee eens bent. De gemeente moet binnen zes weken op je bezwaarschrift beslissen; die termijn mag met zes weken worden verlengd. Ben je het ook met die beslissing niet eens, dan kun je binnen zes weken naar de rechtbank en daarna naar de Centrale Raad van Beroep.

Hieronder een voorbeeld van een aanvraag via de gemeente voor hulp vanuit de Wmo:

Rien heeft een scootmobiel nodig om zich nog zonder hulp te verplaatsen. Hij gaat naar het Wmo-loket van zijn gemeente, die na onderzoek beoordeelt dat Rien inderdaad een scootmobiel nodig heeft.

Hij kan zelf kiezen of hij een scootmobiel van de gemeente wil lenen, of dat hij liever een budget ontvangt om zelf een scootmobiel te huren, mits hij aan de voorwaarden voldoet.

Voor een Wmo-aanvraag heb je recht op gratis cliëntondersteuning. Het hangt van de gemeente af of die via MEE of op een andere manier geboden wordt. In principe mag je zelf aangeven welke organisatie of welke persoon die gratis cliëntondersteuning geeft.

Welke Wmo-voorzieningen zijn er?

Gebruik je de Wmo, dan krijg je hulp van de gemeente via algemene voorzieningen, maatwerkvoorzieningen en vervoersvoorzieningen.

Algemene voorzieningen

Algemene voorzieningen zijn voorzieningen die binnen de gehele gemeente beschikbaar worden gesteld voor mensen die dat nodig hebben, zoals:

• Een boodschappendienst
• Een maaltijdservice (bijvoorbeeld tafeltje-dekje)
• Organiseren van activiteiten, bijvoorbeeld in een ontmoetingsruimte of buurthuis
• Maatschappelijke opvang en meldpunten, bijvoorbeeld in het geval van huiselijk geweld
• Personenalarmering

Maatwerkvoorzieningen

Maatwerkvoorzieningen zijn voorzieningen en hulpvormen die op de leefsituatie en gezondheid van de persoon zijn afgestemd, zoals:

• Individuele begeleiding
• Huishoudelijke hulp: opruimen en schoonmaken (dit kan in sommige gemeenten een algemene voorziening zijn)
• Aanbouw van de woning
• Aanpassingen in de woning, zoals een traplift, verbreding van deuren of het wegnemen van obstakels in de woning
• Toilet- en badkamervoorzieningen
• Antislip douche en een speciale douchezit
• Dagbesteding

Vervoersvoorzieningen

Vervoersvoorzieningen worden verstrekt zodat je je weer kunt verplaatsen en zo kunt deelnemen aan de samenleving. Je kunt dan denken aan:

• Wmo-vervoer per regiotaxi of rolstoeltaxi
• Aanpassing van de auto
• Een scootmobiel
• Een rolstoel
• Auto in bruikleen
• Vergoeding voor vervoer (per eigen auto)

Dit omvat ook zaken die indirect te maken hebben met de vervoersvoorziening, zoals:

• Vergoeding voor bepaalde verzekeringen en onderhoud
• Medische begeleiding bij vervoer (indien noodzakelijk)
• Oplaadkosten voor een elektrisch vervoersmiddel
• Een parkeerfaciliteit
• Een parkeerkaart voor gehandicapten

Wanneer krijg je een Wmo-indicatie?

Om in aanmerking te komen voor een Wmo-indicatie, moet je voldoen aan bepaalde voorwaarden:

1. Je verblijft rechtmatig in Nederland
2. Je bent Nederlander, je hebt een verblijfsvergunning op asielgronden of je hebt een reguliere verblijfsvergunning
3. Je bent woonachtig in de gemeente waarin je de aanvraag doet

Een maatwerk- of vervoersvoorziening wordt alleen na onderzoek door je gemeente aangeboden.

Verder wordt een Wmo-indicatie alleen toegekend als de verwachting is dat de voorziening voor langere periode noodzakelijk is. Als je tijdelijk in een rolstoel belandt, bijvoorbeeld vanwege een gebroken heup of been, heb je bijvoorbeeld geen recht op een traplift, verbreding van de deuren en het wegnemen van obstakels in de woning.

Soms heb je geen recht op een voorziening vanuit de Wmo.

Een overzicht met voorbeelden van situaties waarin je wel of geen recht hebt op een Wmo-indicatie:

Algemeen gebruikelijke voorzieningen

Voor voorzieningen die als algemeen gebruikelijk worden beschouwd, krijg je geen Wmo-indicatie. Dit zijn voorzieningen waarover je ook zou (kunnen) beschikken als er geen sprake is van een ziekte, handicap of andere beperking.

Dit zijn vaak voorzieningen en producten die:

• In de reguliere verkoophandel verkrijgbaar zijn
• Niet speciaal voor mensen met een beperking zijn bedoeld

Tot slot zijn algemeen gebruikelijke voorzieningen niet veel duurder dan vergelijkbare producten die hetzelfde doel dienen.

Voorbeeld: elektrische fiets

Harm (69) kan vanwege een laag energiepeil en zwakke beenspieren te weinig kracht zetten om te fietsen. Een elektrische fiets zou een oplossing kunnen bieden en daarom vraagt Harm deze aan via de gemeente.

Een elektrische fiets is echter algemeen gebruikelijk en niet speciaal bedoeld voor mensen met een beperking. Daarom wordt er geen voorziening verstrekt vanuit de Wmo. Een elektrische fiets moet Harm dus zelf betalen.

Voorbeeld: traplift

Ria (57) kan vanwege een lichamelijke beperking niet meer de trap opkomen in haar woning. Ze komt daarom in aanmerking voor een traplift.

Deze voorziening is niet algemeen gebruikelijk en zal daarom waarschijnlijk wel worden verstrekt door de gemeente via de Wmo.

Geen sprake van meerkosten

Meerkosten zijn kosten die je moet maken vanwege een lichamelijke of verstandelijke beperking die het gevolg zijn van een aangeboren afwijking, aandoening of ouderdom.

Voorbeeld: vervoer naar een behandelaar

Annabel (46) heeft een longziekte en laat zich hiervoor één keer per week behandelen door een alternatief genezer. Dat zou helpen bij het verminderen van de klachten. Om naar haar behandelaar te gaan, moet ze wel iedere week een uur in de auto zitten.

Voor de benzinekosten wil ze een vergoeding van de gemeente. Er is echter geen sprake van meerkosten, omdat de vervoerskosten niet als noodzakelijk worden gezien in verband met haar ziekte.

Voorbeeld: aangepaste auto

Mark (36 en alleenstaand) heeft nog maar één been en is daarom beperkt in zijn mobiliteit. Het staat vast dat reizen met het openbaar vervoer voor hem erg lastig is. Hij heeft wel een auto die aangepast zou kunnen worden, zodat hij hem veilig kan bedienen met alleen zijn handen.

De kosten voor de aanpassing komen voor rekening van de gemeente. Ook komt hij indien nodig in aanmerking voor het volgen van rijles in een aangepaste auto.

Voorzieningen die elders vergoed worden

De gemeente zal altijd nagaan of er geen andere instantie of wet is op basis waarvan de voorziening kan worden geregeld.

Veel voorzieningen en hulpvormen worden namelijk vergoed op basis van een andere wet, zoals de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg of via het UWV. Zo vallen veel zorgtaken onder de dekking van de zorgverzekering.

Voorbeeld: instructie door een ergotherapeut

Annet (86) kan vanwege haar leeftijd bepaalde huishoudelijke taken niet meer uitvoeren, zoals het oprapen van voorwerpen zonder te bukken of het openen van een potdeksel. Om alles eenvoudiger te maken, heeft ze een aantal hulpmiddelen aangeschaft.

Annet heeft alleen nog instructie nodig om de hulpmiddelen effectief te gebruiken. Hiervoor heeft ze een afspraak gemaakt met een ergotherapeut. Deze kosten worden echter niet door de gemeente gedekt, maar door de zorgverzekeraar.

Reeds kosten gemaakt

Kosten die je al hebt gemaakt om een voorziening te realiseren, worden niet meer vergoed. De gemeente zal je aanvraag dan afwijzen.

Heb je met spoed een bepaalde voorziening nodig, bijvoorbeeld een rolstoel of scootmobiel? Vraag deze dan zo snel mogelijk aan via het sociale wijkteam of bij het Wmo-loket. Dring daarbij aan op een directe afhandeling. Wacht het besluit van de gemeente altijd af, voordat je iets aanschaft.

Voorbeeld: al geïnstalleerde intercom

Youssef (74) heeft alzheimer en is lichamelijk zwak. Daardoor kan hij zich moeilijk bewegen in zijn woning. De deur opendoen vormt al een probleem. Daarom moet de deurbel worden aangepast en moet er een intercom met camera worden geïnstalleerd, zodat de deur op afstand kan worden geopend.

De zoon van Youssef heeft het gehele systeem alvast geïnstalleerd, zonder dat de gemeente de voorziening heeft verstrekt. De aanvraag voor ondersteuning vanuit de Wmo wordt afgewezen.

Voorziening nog niet afgeschreven

Een voorziening die wordt verstrekt, moet een tijdje meegaan voordat hij kan worden afgeschreven. Bij normaal gebruik is er meestal een afschrijvingstermijn van een aantal jaar. Pas daarna wordt de voorziening opnieuw verstrekt.

Voorzieningen die door nalatigheid eerder aan vervanging toe zijn, worden niet opnieuw verstrekt door de gemeente. Als er sprake is van onmacht kan de voorziening wel worden vervangen.

Als je twijfelt of je in aanmerking komt voor voorzieningen uit de Wmo, neem je contact op met de gemeente.

Uitvoering Wmo

Gemeenten zijn volgens de Wmo verplicht om kwetsbare en hulpbehoevende groepen te compenseren door het aanbieden van voorzieningen en ondersteuning, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of aanpassing van de woning.

Taken

Voor de uitvoering van de Wmo hebben gemeenten een aantal taken en verantwoordelijkheden:

• Leefbaarheid en sociale samenhang bevorderen
• Mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen
• Mensen met een beperking of psychisch probleem helpen om deel te nemen aan de samenleving
• Maatschappelijke opvang aanbieden
• Openbare geestelijke gezondheidszorg bevorderen
• Informatie, advies en cliëntondersteuning geven
• Verslavingsbeleid bevorderen
• Jeugdigen met problemen preventief ondersteunen

Toegang

Hoewel gemeenten zich moeten houden aan de regels in de Wmo, organiseren gemeenten zelf hoe de toegang tot hulp en ondersteuning verloopt. Dat houdt in dat de toegang en uitvoering van de Wmo per gemeente iets kan verschillen.

Zo kiezen sommige gemeenten voor een speciaal Wmo-loket waar je je kunt melden. Andere gemeenten kiezen voor sociale wijkteams waar je terecht kunt met een hulpvraag.

Bekostiging Wmo

Uitvoering van de Wmo wordt gefinancierd uit belastinggeld en eigen bijdragen. De overheid beheert dit geld en keert dit uit aan de gemeenten via een speciaal gemeentefonds.

Bij de verdeling van het geld wordt vooral gekeken naar de samenstelling van de bevolking in een bepaalde gemeente.

Hiervoor zijn verschillende maatstaven, zoals:

• Aantal inwoners in de gemeente
• Aantal jongeren en ouderen
• Aantal uitkeringsgerechtigden en bijstandsontvangers
• Gemiddeld inkomen
• Aantal één- en meerpersoonshuishoudens
• Oppervlakte van de gemeente

In totaal zijn er meer dan 60 maatstaven die invloed hebben op het bedrag dat een gemeente uit het gemeentefonds ontvangt.

Wat kost de Wmo (eigen bijdrage)?

Hulp en ondersteuning vanuit de Wmo is niet gratis. Gemeenten vragen een eigen bijdrage vanaf 18 jaar voor het ontvangen van ondersteuning, zoals huishoudelijke hulp en andere voorzieningen.

Die € 21,80 per maand betaal je ook voor een maaltijdservice, vervoerspas of boodschappendienst.

Voor het vervoer zelf kan het anders liggen. Stelt je gemeente de bijdrage voor vervoer bij verordening vast, dan valt dat vervoer buiten het abonnementstarief. Je betaalt dan de instap- en kilometertarieven van je vervoerregio en niet het maandbedrag. Vraag bij je Wmo-loket na wat er in jouw gemeente geldt.

Geen eigen bijdrage

In drie situaties hoef je geen eigen bijdrage te betalen voor hulp en ondersteuning vanuit de Wmo:

1. Je bent gehuwd of je hebt een partner én minimaal één van jullie heeft de AOW-leeftijd nog niet bereikt. In 2026 en 2027 is dat 67 jaar; vanaf 2028 is het 67 jaar en 3 maanden
2. Je gemeente heeft bepaald dat je geen eigen bijdrage hoeft te betalen, omdat je een laag inkomen (of uitkering) hebt
3. Je betaalt al een eigen bijdrage voor beschermd wonen of de Wet langdurige zorg

Bij situatie 1 geldt: bereik je de AOW-leeftijd in de loop van het jaar? Dan betaal je vanaf dat moment de eigen bijdrage van maximaal € 21,80 per maand.

Eigen bijdrage berekenen

Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) int de eigen bijdrage. Op de website van het CAK kun je de eigen bijdrage in jouw situatie berekenen.

De berekening bij het CAK geeft een globale indicatie. De eigen bijdrage betaal je per maand.

Het kan voorkomen dat een bepaalde voorziening via de Wmo minder kost dan de eigen bijdrage in jouw situatie. Je betaalt dan enkel de kostprijs van de voorziening.

Einde ondersteuning Wmo

Hulp en ondersteuning vanuit de Wmo wordt in een aantal situaties beëindigd:

• De indicatie is verlopen en wordt niet meer verlengd
• De hulp of ondersteuning is voortijdig gestopt in overeenstemming met de betrokken partijen
• Je gaat naar een zorginstelling waar hulp en ondersteuning door de Wlz wordt vergoed
• De hulp of ondersteuning is voortijdig gestopt vanwege externe omstandigheden, bijvoorbeeld verhuizing of overlijden

Beëindiging zonder reden

Het schrappen van hulp zonder enig onderzoek of motivering mag niet volgens de wet. Heb je een pgb, dan kun je terecht bij Per Saldo, de landelijke pgb-vereniging; die geeft advies en juridische ondersteuning aan pgb-houders.

Meer informatie en contact

Voor meer over de Wmo, zoals informatie over procedures, wetgeving en betrokken organisaties, kun je terecht op de website van Regelhulp. Ook de gemeente kan je helpen bij het geven van antwoord op vragen.

Heb je een vraag over de toegang tot zorg, maar weet je niet precies bij wie je terecht kunt? Of heb je een vraag over het regelen van zorg en ondersteuning?

Dan kun je terecht bij Het Juiste Loket.

• E-mailadres: meldpunt@juisteloket.nl

Heb je een vraag over de eigen bijdrage?

Dan kun je terecht bij het CAK via: 0800 – 1925