Wet langdurige zorg (Wlz)

Wat valt er onder de Wlz?

De Wet langdurige zorg (Wlz) is bedoeld voor mensen die blijvende (intensieve) verpleging, verzorging of toezicht nodig hebben in de nabije omgeving.

Met een Wlz-indicatie heb je recht op specifieke zorgvormen, zoals:

• Verblijf in een zorginstelling, of waar mogelijk intensieve zorg thuis
• Begeleiding, verpleging en verzorging
• Medische zorg en (paramedische) behandeling in verband met de ziekte, beperking of stoornis
• Hulpmiddelen
• Dagbesteding
• Huishoudelijke hulp (soms)
• Vervoer naar de plaats waar de begeleiding, behandeling en verzorging plaatsvindt.

Zorg vanuit de Wlz kan worden georganiseerd in een verpleeghuis, verzorgingshuis, woonvorm voor gehandicapten of gewoon bij je thuis. Het gehele pakket aan zorg en voorzieningen heet het integraal pakket.

Welke voorwaarden gelden er voor Wlz-zorg?

Je komt in aanmerking voor Wlz-zorg als aan de onderstaande voorwaarden wordt voldaan.

1. Er is blijvend zorg of toezicht nodig (dag en nacht)
2. Er is een risico op een ernstig nadeel als er geen zorg of toezicht is
3. Er is sprake van de juiste grondslag (ziekte, stoornis of beperking)

Voorbeelden:

• Ouderen met vergevorderde dementie
• Mensen met een lichamelijke of verstandelijke handicap
• Mensen met een ernstige psychische stoornis

1. Blijvende zorg of toezicht

Er is blijvende zorg of toezicht nodig als je situatie in de toekomst niet zal verbeteren. Soms is er langdurig behoefte aan 24 uur per dag zorg dichtbij of permanent toezicht. Dat betekent dat er dag en nacht iemand aanwezig is die zorg kan bieden of in de gaten kan houden of er zorg nodig is.

2. Risico op ernstig nadeel

De term ‘ernstig nadeel’ betekent dat er een grote kans bestaat dat je zonder zorg of toezicht:

• Jezelf verwondt of in een levensgevaarlijke situatie belandt
• Niet meer voor jezelf kunt zorgen
• Je niet meer staande kunt houden in de samenleving
• Te maken krijgt met financiële problemen
• Je zo gedraagt dat dit agressie oproept bij anderen

Elk van de voorbeelden hieronder raakt een van die punten.

• Peter eet niet meer en dwaalt ‘s nachts rond zonder jas
• Thea kan zichzelf niet meer wassen of aankleden
• Achmed weet niet meer hoe hij zijn rekeningen moet betalen

3. Grondslag

Er moet sprake zijn van een bepaalde grondslag.

Er zijn zes grondslagen:

1. Somatische (lichamelijke) ziekte
2. Psychogeriatrische aandoening (zoals dementie)
3. Verstandelijke beperking
4. Lichamelijke beperking
5. Zintuiglijke beperking (zoals slechtziendheid of slechthorendheid)
6. Psychische aandoening/diagnose

Hoe kan ik zorg uit de Wlz aanvragen?

Het aanvragen van zorg via de Wlz verloopt via het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Doe eerst de Wlz-check. Dan weet je of een aanvraag zinvol is of niet.

In de onderstaande infographic (en stappenplan) wordt het aanvraagproces beschreven.

1. Aanvraag bij het CIZ

De eerste stap is een aanvraag doen bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Dat kan digitaal of per post, door jou of door je zorgaanbieder.

Bij de aanvraag lever je diverse gegevens, documenten en bewijsstukken aan. Dat kan bijvoorbeeld informatie zijn over de medische aandoening, de diagnose, ondergane behandelingen en bijkomende problemen.

Je kunt de status van de aanvraag volgen via de berichtenbox van MijnOverheid.

2. Onderzoek (en contact) CIZ

Nadat de aanvraag is ingediend, voert het CIZ een objectief onderzoek uit naar je persoonlijke situatie en je omgeving.

Er wordt dan gekeken of aan de volgende criteria wordt voldaan:

• Is er permanent toezicht nodig?
• Is er 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig?

Soms vraagt het CIZ aanvullende informatie op, telefonisch of in een gesprek. Dat gesprek voert het CIZ met jou, met je mantelzorger of begeleider, of met jullie samen. Je kunt in overleg ook een gratis onafhankelijke cliëntondersteuner inschakelen die het gesprek voert.

De uitslag van een Wlz-aanvraag duurt maximaal zes weken en kan indien nodig worden verlengd als er meer bewijsstukken nodig zijn. De aanvraag wordt dan opgeschort totdat de essentiële gegevens zijn aangeleverd.

3. Indicatiebesluit CIZ

Aan de hand van het gesprek en het onderzoek wordt besloten of er wel of geen Wlz-indicatie wordt gegeven. Dit wordt mondeling toegelicht door het CIZ.

Is er geen Wlz-indicatie?

Dan wordt de zorg waar je recht op hebt uit één of meerdere van de overige wetten georganiseerd. Dat regel je niet met het CIZ, maar met je gemeente, de wijkverpleegkundige of je zorgverzekeraar.

Ben je het niet eens met het indicatiebesluit, dan kun je bezwaar maken. De termijn daarvoor is zes weken na de datum van het besluit. Je stuurt een bezwaarschrift naar het CIZ, Team Bezwaar en Beroep, Postbus 2891, 3500 GW Utrecht, waarin je schrijft waartegen je bezwaar maakt en waarom. Meestal krijg je binnen twaalf weken een beslissing op bezwaar. Zolang die er niet is, blijft het oorspronkelijke indicatiebesluit gelden. Heb je nieuwe medische gegevens, dan is een nieuwe aanvraag vaak sneller dan een bezwaarprocedure: je aanvraag wordt dan helemaal opnieuw beoordeeld.

Is er wel een Wlz-indicatie?

Dan stelt CIZ een zorgprofiel vast.

Een zorgprofiel is een Wlz-indicatie waarin staat hoeveel zorg en welke zorg er nodig is.

Er wordt ook een contactpersoon van het CIZ aangewezen. Het indicatiebesluit wordt doorgestuurd naar het zorgkantoor, waarmee je nadere afspraken maakt over de vorm van de geleverde zorg.

Overzicht Wlz-indicaties

Er zijn zeven verschillende soorten Wlz-indicaties (of sectoren), waaronder in totaal circa 40 verschillende zorgprofielen vallen. Vaak geldt: hoe hoger het nummer, hoe intensiever de zorg.

Wlz-indicatie (sector)	Voorbeeld zorgprofiel
1. Verpleging en verzorging (VV)	4VV: beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging
2. Verstandelijk gehandicapt (VG)	8VG: Wonen met begeleiding en volledige verzorging en verpleging
3. Licht verstandelijk gehandicapt (LVG)	2LVG: Wonen met behandeling en begeleiding (18 tot 23 jaar)
4. Lichamelijk gehandicapt (LG)	2LG: wonen met begeleiding en enige verzorging
5. Zintuiglijk gehandicapt, auditief en/of communicatief (ZGaud)	3ZGaud: wonen met intensieve begeleiding en intensieve verzorging
6. Zintuiglijk gehandicapt, visueel (ZGvis)	3ZGvis: wonen met intensieve begeleiding en verzorging
7. Psychiatrische aandoening (GGZ-B)	4b GGZ voortgezet verblijf met intensieve begeleiding en verzorging

Op Regelhulp staat een overzicht met alle zorgprofielen binnen de Wlz.

4. Passende zorg thuis of in een instelling

Bij een Wlz-indicatie bespreek je met het CIZ ook in welke vorm de zorg geleverd wordt. In principe gebeurt dat op één van de volgende twee manieren:

1. Zorg in een zorginstelling: zorg in natura of persoonsgebonden budget (pgb)
2. Zorg thuis: volledig pakket thuis (vpt), modulair pakket thuis (mpt) of persoonsgebonden budget (pgb)

Hieronder worden beide varianten besproken.

Zorg in een instelling

Met een Wlz-indicatie kun je ervoor kiezen om naar een zorginstelling te gaan, zoals een verpleeghuis, verzorgingshuis of instelling voor verstandelijk gehandicapten.

Zorg in een instelling kan geregeld worden op basis van zorg in natura of middels een pgb.

Zorg in natura

Bij zorg in natura contracteert het zorgkantoor de zorgaanbieders en ondersteuning. Ook regelt het zorgkantoor de administratie daaromheen. Je maakt met de zorgaanbieder afspraken over de manier waarop je zorg en ondersteuning krijgt.

Pgb (zelf zorg inkopen)

Ook is het mogelijk om te kiezen voor een pgb (persoonsgebonden budget), waarbij je zelf zorg inkoopt bij zorgaanbieders. Het budget wordt door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheerd.

Zorg thuis

Er kan vaak ook worden gekozen om intensieve zorg thuis te krijgen.

Er zijn meerdere mogelijkheden om deze zorg te organiseren, namelijk via:

1. Een volledig pakket thuis (vpt): wordt geleverd door één zorgaanbieder
2. Een modulair pakket thuis (mpt)
3. Een persoonsgebonden budget (pgb)

Vpt

Bij een vpt wordt alle zorg die in het zorgprofiel past geleverd door één zorgaanbieder, en valt die zorg dus onder de verantwoordelijkheid van één Wlz-instelling. Er worden afspraken gemaakt over de gewenste zorg en over de tijden waarop zorgverleners langskomen.

Mpt

Met een mpt kun je de zorg thuis laten leveren door één of meerdere zorgaanbieders middels zorg in natura. Voor bepaalde zorgvormen, zoals persoonlijke verzorging en verpleging, is het ook mogelijk om zorg zelf in te kopen met een pgb.

Pgb

Ook een pgb (zelf zorg inkopen) is mogelijk als je kiest voor zorg thuis. Er wordt dan wel gekeken of je in staat bent om bepaalde administratieve zaken zelf te regelen, bijvoorbeeld het inkopen van zorgaanbieders. Uiteindelijk bepaalt het zorgkantoor welke leveringsvormen haalbaar zijn.

Combinatie

Een combinatie van mpt en pgb is tevens mogelijk. Voordat de zorg middels een vpt of mpt thuis wordt toegekend, beoordeelt het zorgkantoor eerst of het verantwoord en doelmatig is om de zorg bij jou thuis te organiseren.

Overzicht

Hieronder staat een overzicht van de verschillende vormen van zorg die thuis kunnen worden geleverd.

Vpt	Mpt	Pgb
Persoonlijke verzorging en verpleging Begeleiding Huishoudelijke hulp Noodzakelijke geneeskundige of paramedische zorg* Vervoer naar behandeling en begeleiding Verstrekken van maaltijden en drinken Schoonmaken woning Logeeropvang	Persoonlijke verzorging en verpleging Huishoudelijke hulp Begeleiding Noodzakelijke geneeskundige of paramedische zorg* Vervoer naar behandeling en begeleiding Logeeropvang	Persoonlijke verzorging en verpleging Begeleiding Huishoudelijke hulp Logeeropvang

*Algemene geneeskundige zorg, zoals psychiatrische zorg, medicijnen en mondzorg, is geen onderdeel van het vpt. Voor dit soort zorg ben je aangewezen op je zorgverzekering.

Wat kost de Wlz?

Voor zorg uit de Wlz betaal je een eigen bijdrage. De hoogte daarvan hangt af van je persoonlijke situatie en je inkomen.

De eigen bijdrage wordt berekend en geadministreerd door het Centraal Administratie Kantoor (CAK).

Berekening eigen bijdrage

Het CAK rekent met je inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Voor 2026 telt dus je situatie in 2024. Wie net met pensioen is gegaan of net een erfenis heeft ontvangen, herkent het bedrag daardoor vaak niet.

Via het rekenprogramma van het CAK kun je de eigen bijdrage in jouw situatie bepalen.

Bij de berekening wordt gebruik gemaakt van verschillende criteria om je beschikbare inkomen te bepalen, zoals:

• Je belastbaar loon.
• Verschuldigde belasting.
• Premie die aan de zorgverzekeraar wordt betaald.
• Geld voor kleding en persoonlijke verzorging.

Aan de hand van het beschikbare inkomen wordt de eigen bijdrage bepaald.

Lage en hoge eigen bijdrage

Of je de lage of de hoge eigen bijdrage betaalt, hangt er in de eerste plaats van af waar je de zorg krijgt.

• Krijg je langdurige zorg thuis, dan betaal je altijd de lage eigen bijdrage. Ook na vier maanden.
• Woon je in een instelling, dan betaal je de eerste vier maanden de lage eigen bijdrage. Daarna ga je meestal de hoge eigen bijdrage betalen.

De bedragen voor 2026, per maand:

• Lage eigen bijdrage: minimaal € 212,60 en maximaal € 1.115,80
• Hoge eigen bijdrage: maximaal € 3.061,80

Voor een modulair pakket thuis (mpt) of een pgb gelden andere grenzen: minimaal € 30,40 en maximaal € 933,60 per maand. Dat laagste bedrag hoort bij een specifieke situatie: een maand waarin je via een mpt 20 uur zorg of minder krijgt.

Bron: CAK, De Wlz in 2026, geraadpleegd op 14 augustus 2026.

Woon je in een instelling, dan hangt het na die eerste vier maanden van je persoonlijke situatie af of je de hoge of de lage eigen bijdrage betaalt. Het CAK berekent dat.

Bereken de eigen bijdrage in jouw persoonlijke situatie via hetcak.nl.

In de volgende situaties betaal je ook na de eerste vier maanden een lage eigen bijdrage:

1. Als je kosten maakt voor het levensonderhoud en de opvoeding van je kind of kinderen (jonger dan 27 jaar)
2. Als je in een zorginstelling woont en je partner daarbuiten. Je bent getrouwd, of je hebt een duurzame relatie die is vastgelegd in een samenlevingscontract.
3. Jij of je partner hebben een pgb-Wlz, een volledig pakket thuis of een modulair pakket thuis.

Let op: heb je een AOW voor ongehuwden? Dan ben je voor de berekening van de eigen bijdrage ongehuwd en geldt deze regel dus niet.

Andere zorgwetten

Een overzicht van andere relevante wetten binnen de zorg:

De Zorgverzekeringswet (Zvw)

• Persoonlijke verpleging en verzorging
• Meer over de Zvw

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

• Huishoudelijke hulp en ondersteuning bij zelfredzaamheid
• Meer over de Wmo

De Jeugdwet

• Vrijwel alle vormen van jeugdhulp
• Meer over de Jeugdwet

Overlap Wlz en aanvullende zorgverzekering

Bij bepaalde zorgzwaartepakketten vergoedt de Wlz ook zorgvormen die vanuit de aanvullende zorgverzekering worden vergoed, zoals fysiotherapie en tandheelkundige zorg. Daardoor kan het voorkomen dat je onnodig aanvullend verzekerd bent.

Het is in ieder geval verstandig om te controleren welke overlap er mogelijk aanwezig is en van welke zorg in de aanvullende verzekering je daadwerkelijk gebruikmaakt.

Kijk hiervoor in de Wlz-indicatie of neem contact op met het CIZ.

Blijkt er overlap te zijn, dan kan het lonen om je aanvullende verzekering aan te passen of stop te zetten. Kijk in dat geval opnieuw wat je nodig hebt en vergelijk zorgverzekeringen op dat pakket.

Meer informatie

Zoek je meer informatie over de Wlz of heb je een vraag over een indicatie?

Neem dan contact op met het CIZ via:

• Telefoon: 088 – 789 10 00
• E-mail: info@ciz.nl

Post en aanvragen voor Wlz en/of besluit tot opname en verblijf kun je opsturen naar:

CIZ
Postbus 2690
3500 GR Utrecht

Bronnen

Bij het samenstellen van dit dossier zijn de onderstaande bronnen geraadpleegd.

• CAK, De Wlz in 2026
• Regelhulp.nl
• CIZ.nl
• Rijksoverheid.nl